Ngày 30/11/2024, Quốc hội Việt Nam đã thông qua Nghị quyết 173/2024/QH15, thống nhất cấm sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, chứa chấp, vận chuyển và sử dụng thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng từ năm 2025 (theo THƯ VIỆN PHÁP LUẬT+1). Theo các trang tin, hiệu lực áp dụng được tính từ ngày 01/01/2025 (Theo Phổ biến pháp luật Việt NamBáo Thanh Niên).

1. Chế tài xử phạt người sử dụng

Hành vi sử dụng thuốc lá điện tử (không kèm các hành vi bất hợp pháp khác) có thể bị xử phạt hành chính theo quy định tại Khoản 1 Điều 23, Nghị định 144/2021/NĐ-CP, mức cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 1–2 triệu đồng.

Hiện nay, Bộ Y tế đang đề xuất bổ sung quy định nhằm xử lý hành vi “chứa chấp” hoặc “sử dụng” thuốc lá điện tử vào hệ thống xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế (theo TUOI TRE ONLINE).

2. Chế tài xử phạt người sản xuất, buôn bán, tàng trữ, vận chuyển: Thuốc lá điện tử từ năm 2025 trở thành mặt hàng cấm, do vậy mọi hành vi như sản xuất, buôn bán, tàng trữ, vận chuyển đều bị xử lý nghiêm theo các quy định hiện hành:

- Xử phạt hành chính theo Điều 8, Nghị định 98/2020/NĐ-CP (đã sửa đổi bởi Nghị định 17/2022/NĐ-CP), với các mức phạt tùy theo trị giá hoặc lợi ích thu được

- Đối với tổ chức vi phạm, mức phạt hành chính được áp dụng gấp đôi (theo THƯ VIỆN PHÁP LUẬTPhổ biến pháp luật Việt Nam).

- Xử lý hình sự theo Điều 190, Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi 2017):

+ Cá nhân buôn bán hàng cấm trị giá từ 100 triệu đến dưới 300 triệu đồng: Phạt tiền 100 triệu – 1 tỷ đồng hoặc phạt tù 1–5 năm.

+ Trị giá từ 300–500 triệu đồng: Phạt tiền 1–3 tỷ đồng hoặc tù 5–10 năm.

+ Từ 500 triệu đồng trở lên: Tù từ 8–15 năm, có thể kèm phạt tiền từ 20–100 triệu đồng, tước quyền hành nghề 1–5 năm THƯ VIỆN PHÁP LUẬTBáo Thanh Niên.

+ Pháp nhân thương mại vi phạm có thể bị phạt tiền từ 1–9 tỷ đồng, đình chỉ hoạt động 6 tháng–3 năm, hoặc đình chỉ vĩnh viễn nếu hậu quả nghiêm trọng THƯ VIỆN PHÁP LUẬTBáo Thanh Niên.

* Một chủ cửa hàng online ở TP.HCM bị bắt với số lượng thuốc lá điện tử trị giá 200 triệu đồng. Theo luật, đây là hành vi buôn bán hàng cấm trị giá trong khoảng từ 100–300 triệu đồng. Chủ cửa hàng có thể bị truy cứu hình sự với mức phạt lên đến 1 tỷ đồng hoặc 5 năm tù (theo THƯ VIỆN PHÁP LUẬT và Báo Thanh Niên).

Dù luật đã cấm, nhiều bạn trẻ vẫn sử dụng và học sinh chưa nhận thức rõ. Do đó, Bộ Y tế phối hợp với chính quyền địa phương và nhà trường cần tăng cường tuyên truyền hậu quả nghiêm trọng, cùng biện pháp giáo dục thay vì chỉ dựa vào chế tài pháp lý.

3. Hiệu quả tuyên truyền về cấm thuốc lá điện tử: Việc cấm thuốc lá điện tử từ 2025 không chỉ dừng ở quy định pháp lý, mà cần song hành với truyền thông – giáo dục để tạo tác động xã hội.