Chiều 24/10, Tổ 3 gồm Đoàn ĐBQH TP. Hải Phòng, tỉnh Hà Tĩnh và tỉnh Lạng Sơn thảo luận về 3 dự án luật: Luật Phát triển công nghiệp văn hóa; Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi); Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ.

Sau khi nghe ý kiến của các ĐBQH, Thủ tướng Lê Minh Hưng trao đổi, làm rõ thêm một số vấn đề quan trọng của ba dự án luật này.

Đưa văn hóa thực sự trở thành nguồn lực nội sinh, động lực tăng trưởng

Thủ tướng cho biết, dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa có một số nhóm chính sách lớn, trong đó có chính sách phát triển hệ sinh thái công nghiệp văn hóa và cơ chế thử nghiệm có kiểm soát.

Theo Thủ tướng, cơ chế thử nghiệm có kiểm soát đã được quy định trong một số luật liên quan, đặc biệt là pháp luật về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Tuy nhiên, lĩnh vực công nghiệp văn hóa có những đặc thù riêng, đòi hỏi các quy định cụ thể, phù hợp hơn.

Trên cơ sở ý kiến của các đại biểu Quốc hội, Chính phủ sẽ tiếp tục rà soát, hoàn thiện dự thảo Luật theo hướng bảo đảm tính thống nhất với hệ thống pháp luật hiện hành, chỉ quy định những nội dung mang tính đặc thù của công nghiệp văn hóa; đồng thời xác định rõ những vấn đề cần giao Chính phủ quy định chi tiết tại các nghị định và văn bản hướng dẫn thi hành.

Đối với chính sách hỗ trợ sáng tạo, xác lập và xác định giá trị quyền sở hữu trí tuệ trong lĩnh vực công nghiệp văn hóa, Thủ tướng cho rằng “việc Nhà nước đầu tư, hỗ trợ hình thành các phần mềm phục vụ sáng tạo, nền tảng số hỗ trợ quyền sở hữu trí tuệ là cần thiết”.

Chính sách này nhằm tạo công cụ hỗ trợ hoạt động sáng tạo, phát triển các sản phẩm công nghiệp văn hóa, nâng cao khả năng tiếp cận công nghệ của các chủ thể sáng tạo, đặc biệt là cá nhân, doanh nghiệp nhỏ và vừa; đồng thời thúc đẩy chuyển đổi số và khai thác hiệu quả các tài nguyên văn hóa.

Tuy nhiên, như ý kiến của một số đại biểu Quốc hội, cần tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện các quy định này trong mối quan hệ tổng thể với những quy định khác của dự thảo Luật.

Trong đó, cần làm rõ cơ chế hình thành, quản lý, vận hành các nền tảng; khả năng kết nối, liên thông và chia sẻ dữ liệu; phạm vi cung cấp dịch vụ miễn phí, những nội dung được hỗ trợ miễn phí và nguồn lực để tổ chức thực hiện.

“Đây là những vấn đề rất xác đáng mà các đại biểu đã nêu, cần được quy định cụ thể hơn để bảo đảm tính khả thi khi Luật được ban hành”, Thủ tướng nhấn mạnh.

Về nguồn nhân lực, Thủ tướng khẳng định, “những quy định về thu hút nghệ sĩ, nghệ nhân, chuyên gia tham gia phát triển công nghiệp văn hóa là thực sự cần thiết”.

Liên quan đến hạ tầng công nghiệp văn hóa, dự thảo Luật đã đề cập nhiều mô hình, thiết chế mới như tổ hợp sáng tạo văn hóa; cụm, khu công nghiệp sáng tạo văn hóa; cơ chế tổ chức, vận hành các sự kiện trong tổ hợp sáng tạo văn hóa; sử dụng không gian công cộng cho hoạt động công nghiệp văn hóa; phát triển công nghiệp văn hóa trong các dự án đầu tư, công trình xây dựng và hạ tầng văn hóa số. Dự thảo cũng quy định về đánh giá hiệu quả hạ tầng, hướng tới hình thành hệ thống hạ tầng phục vụ phát triển công nghiệp văn hóa.

Tuy nhiên, Thủ tướng lưu ý, đây là luật mới, được xây dựng trong bối cảnh thực tiễn đặt ra nhiều yêu cầu cấp bách. Vì vậy, cơ quan chủ trì soạn thảo cần tiếp thu đầy đủ ý kiến của các đại biểu Quốc hội để tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện các quy định.

Theo Thủ tướng, hạ tầng công nghiệp văn hóa không chỉ là công trình, mặt bằng hay cơ sở sản xuất, mà còn phải tạo được sự liên kết giữa di sản, cộng đồng, không gian sáng tạo, hạ tầng số và các dịch vụ văn hóa. Hạ tầng này có thể được tổ chức theo mô hình mạng lưới, không nhất thiết liền kề về địa lý, nhưng phải bảo đảm kết nối về tài nguyên văn hóa, sản phẩm, dịch vụ, hạ tầng và cơ chế quản lý.

Do đó, việc phát triển hạ tầng công nghiệp văn hóa cần được nghiên cứu tổng thể, liên thông, gắn với yêu cầu bảo vệ di sản, giữ gìn cảnh quan, môi trường và có cơ chế quản lý phù hợp với sức chịu tải của từng khu vực. Đồng thời, phải bảo đảm sự tham gia và quyền thụ hưởng chính đáng của cộng đồng, nghệ nhân và các chủ thể sáng tạo tại địa phương.

Về phát triển thị trường công nghiệp văn hóa, Thủ tướng cho biết, dự thảo Luật đề xuất nhiều chính sách nhằm phát triển sản phẩm mang bản sắc Việt Nam, sản phẩm công nghiệp văn hóa trọng điểm; nâng cao năng lực của doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã; xây dựng thương hiệu quốc gia, sàn giao dịch công nghiệp văn hóa và thúc đẩy tiêu dùng các sản phẩm văn hóa.

Trong đó, Thủ tướng đặc biệt nhấn mạnh chính sách phát triển sản phẩm công nghiệp văn hóa trọng điểm, coi đây là bước chuyển quan trọng trong tư duy phát triển ngành. Theo đó, không chỉ chú trọng bảo tồn các giá trị văn hóa mà cần kết hợp hài hòa giữa bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa với khai thác tiềm năng kinh tế, đưa văn hóa thực sự trở thành nguồn lực nội sinh và động lực tăng trưởng quan trọng của đất nước.

“Giá trị của sản phẩm công nghiệp văn hóa không chỉ nằm ở sản phẩm ban đầu, mà còn ở khả năng khai thác, phát triển các sản phẩm phái sinh, chuyển giao quyền sở hữu trí tuệ, mở rộng thị trường và hình thành những chuỗi giá trị mới”, Thủ tướng nhấn mạnh.

Dẫn ví dụ về điện ảnh, hoạt hình và trò chơi điện tử, Thủ tướng cho rằng một sản phẩm có thể được khai thác trên nhiều nền tảng, tại nhiều thị trường khác nhau. Từ nội dung ban đầu, có thể phát triển thêm các sản phẩm, dịch vụ liên quan, tạo sức lan tỏa sang các lĩnh vực du lịch, thương mại, dịch vụ và công nghệ số.

Từ đó, Thủ tướng nhấn mạnh yêu cầu có chính sách ưu tiên, lựa chọn sản phẩm văn hóa có trọng tâm, trọng điểm, đủ sức cạnh tranh và khả năng phát triển thành những thương hiệu riêng của công nghiệp văn hóa Việt Nam.

Về chính sách tài chính, ưu đãi và hỗ trợ đầu tư, Thủ tướng cho rằng đây là những cơ chế đặc thù mới nhằm thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa, đồng thời tán thành ý kiến của các đại biểu về việc nghiên cứu mở rộng đối tượng được hưởng chính sách ưu đãi.

Tuy nhiên, Thủ tướng lưu ý cần rà soát kỹ các quy định về ưu đãi đầu tư, chính sách thuế trong các dự thảo luật đang trình Quốc hội và pháp luật hiện hành, nhằm bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ, xác định đúng đối tượng thụ hưởng. Các chính sách ưu đãi đối với công nghiệp văn hóa cũng cần bảo đảm sự tương đồng, phù hợp với chính sách dành cho công nghiệp công nghệ số, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

“Trên cơ sở ý kiến của các đại biểu Quốc hội, Chính phủ sẽ tiếp tục chỉ đạo cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu, tiếp thu và hoàn thiện các quy định trong dự thảo Luật”, Thủ tướng khẳng định.

Thống nhất một đầu mối quản lý, tăng cường hậu kiểm an toàn thực phẩm

Đối với dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), Thủ tướng cho biết “mục tiêu và tinh thần chung là nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, bảo đảm an toàn thực phẩm, đồng thời tiếp tục tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp”.

Trong dự thảo Luật lần này, Chính phủ đã đề xuất nhiều cơ chế, chính sách mới, trong đó có quản lý theo nguy cơ, tức là quản lý dựa trên rủi ro; quản lý theo chuỗi; đẩy mạnh chuyển đổi số và đặc biệt là thống nhất một đầu mối quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm.

Theo định hướng đã được quyết định, Bộ Y tế là cơ quan chịu trách nhiệm quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm.

Ở địa phương, Sở Y tế thực hiện chức năng quản lý theo thẩm quyền. Tại cấp xã, phòng văn hóa - xã hội sẽ được bổ sung nhân sự có chuyên môn để thực hiện nhiệm vụ về an toàn thực phẩm.

Đây là quan điểm nhằm bảo đảm sự thống nhất cao trong quản lý nhà nước, theo nguyên tắc một đầu mối chịu trách nhiệm. Mục tiêu là bảo đảm một việc có một cơ quan chủ trì, chịu trách nhiệm, khắc phục tình trạng phân tán, chồng chéo trong quản lý nhà nước.

Về phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng, Thủ tướng thống nhất với ý kiến thẩm tra của các cơ quan của Quốc hội và ý kiến của một số đại biểu.

Chính phủ sẽ tiếp tục nghiên cứu, tiếp thu theo hướng không quy định lại những vấn đề đã được điều chỉnh trong các luật khác, mà chỉ tập trung quy định những nội dung đặc thù về quản lý và bảo đảm an toàn thực phẩm.

Theo Thủ tướng, Đây là lĩnh vực có sự giao thoa với nhiều luật chuyên ngành như Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa; Luật Tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật; Luật Thú y; Luật Bảo vệ và kiểm dịch thực vật; Luật Thủy sản; Luật Trồng trọt; Luật Chăn nuôi; Luật Thương mại điện tử; Luật Quảng cáo và Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Do đó, cần rà soát kỹ để bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật, tránh chồng chéo, trùng lặp hoặc phát sinh những quy định không cần thiết.

Quy định rõ những vấn đề thuộc thẩm quyền của Quốc hội Thủ tướng nhấn mạnh, Chính phủ sẽ chỉ đạo tiếp tục rà soát, quy định cụ thể ngay trong Luật An toàn thực phẩm những vấn đề lớn thuộc thẩm quyền của Quốc hội. Trong đó có quyền và nghĩa vụ của doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm; các điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm đối với cơ sở sản xuất, kinh doanh. Đồng thời, giảm bớt những nội dung giao Chính phủ quy định chi tiết, như ý kiến của các đại biểu Quốc hội đã nêu, để nâng cao tính minh bạch, ổn định và khả thi của pháp luật.

Thủ tướng cũng tán thành với ý kiến của các đại biểu Quốc hội về tăng cường cơ chế hậu kiểm, trong đó cần quy định rõ tần suất kiểm tra, lấy mẫu và kiểm định chất lượng sản phẩm.

Theo Thủ tướng, trong bối cảnh quản lý chất lượng sản phẩm dựa trên các tiêu chuẩn do doanh nghiệp công bố, việc kiểm soát sau công bố có vai trò đặc biệt quan trọng. Tuy nhiên, bảo đảm an toàn thực phẩm không chỉ là trách nhiệm của các cơ quan quản lý nhà nước như Bộ Y tế, Sở Y tế mà cần có sự tham gia của các hiệp hội, doanh nghiệp, tổ chức bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và chính người tiêu dùng.

Thủ tướng nhấn mạnh, các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh chân chính cũng phải chủ động đấu tranh với những sản phẩm vi phạm quy chuẩn, tiêu chuẩn chất lượng, bởi vấn đề này liên quan trực tiếp đến sức khỏe nhân dân và quyền lợi người tiêu dùng.

“Đây phải là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội”, Thủ tướng nhấn mạnh.

Trên tinh thần đó, Thủ tướng đề nghị tiếp tục rà soát, hoàn thiện các quy định pháp luật theo hướng xác định rõ trách nhiệm của từng chủ thể trong giám sát an toàn thực phẩm. Đặc biệt, cần có cơ chế cụ thể để tiếp nhận, xử lý ý kiến giám sát của Mặt trận Tổ quốc, phản ánh của người dân; đồng thời quy định rõ trách nhiệm của cơ quan chức năng trong giải quyết, xử lý kịp thời các vi phạm.

Đối với những trường hợp vi phạm nghiêm trọng, cần có cơ chế đình chỉ hoặc tạm dừng hoạt động sản xuất, kinh doanh kịp thời nhằm ngăn ngừa nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng.

Thủ tướng cho rằng những nội dung này cần tiếp tục được hoàn thiện trong dự thảo Luật, đồng thời cụ thể hóa tại các nghị định và văn bản hướng dẫn thi hành của Chính phủ.

Làm rõ trách nhiệm quản lý nhà nước và cơ quan đầu mối về sở hữu trí tuệ

Đối với dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ, Thủ tướng nhấn mạnh yêu cầu hoàn thiện cơ chế phối hợp, phân định rõ trách nhiệm của các cơ quan quản lý nhà nước, đặc biệt là cơ quan đầu mối về sở hữu trí tuệ.

Theo Thủ tướng, thực tiễn cho thấy, khi thiếu cơ chế phối hợp chặt chẽ và đầu mối chịu trách nhiệm thống nhất, việc thực hiện các nhiệm vụ quản lý nhà nước gặp nhiều khó khăn, ảnh hưởng đến hiệu quả thực thi pháp luật. Vì vậy, quá trình sửa đổi Luật cần rà soát kỹ chức năng, nhiệm vụ và trách nhiệm của từng cơ quan.

Về việc chuyển giao nhiệm vụ quản lý giống cây trồng từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường sang Bộ Khoa học và Công nghệ, Thủ tướng cho rằng đây là việc cần thiết nhằm bảo đảm sự thống nhất trong quản lý nhà nước. Tuy nhiên, quá trình chuyển tiếp phải được quy định rõ ràng, nhất là việc xử lý các hồ sơ, thủ tục đang thực hiện và trách nhiệm tiếp nhận, giải quyết của cơ quan được giao nhiệm vụ mới.

Thủ tướng nhấn mạnh, “Việc chuyển giao chức năng, nhiệm vụ quản lý nhà nước phải bảo đảm tính liên tục, không gây ách tắc hoạt động bình thường, không ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp”. Yêu cầu này không chỉ đặt ra đối với lĩnh vực giống cây trồng mà còn với các lĩnh vực khác có sự điều chỉnh, chuyển giao nhiệm vụ quản lý.

Chính phủ sẽ chỉ đạo Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp với các bộ, cơ quan liên quan xây dựng hướng dẫn cụ thể, bảo đảm quá trình chuyển giao thuận lợi, không làm gián đoạn việc giải quyết hồ sơ, thủ tục và hoạt động của tổ chức, cá nhân.

Liên quan đến việc bãi bỏ một số điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ nhằm bảo đảm thống nhất với Luật Đầu tư, Thủ tướng cho biết, dự thảo Luật đã bổ sung quy định về nghĩa vụ thông báo thông tin của tổ chức, cá nhân hoạt động giám định sở hữu trí tuệ để cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền công bố. Đồng thời, giao Chính phủ quy định chi tiết nghĩa vụ của các tổ chức, cá nhân và nguyên tắc thực hiện hoạt động giám định, nhằm bảo đảm chất lượng sau khi cắt giảm điều kiện kinh doanh.

Tán thành với những quan ngại của đại biểu Quốc hội về chất lượng giám định, Thủ tướng nhấn mạnh, “Cắt giảm điều kiện kinh doanh là cần thiết, nhưng phải có cơ chế giám sát phù hợp để bảo đảm chất lượng hoạt động giám định sở hữu trí tuệ”.

Theo đó, cần tiếp tục nghiên cứu, quy định rõ cơ chế giám sát trong Luật và các nghị định hướng dẫn thi hành; đồng thời bổ sung biện pháp phòng ngừa, kiểm soát và xử lý xung đột lợi ích trong hoạt động giám định.

Thủ tướng đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp thu đầy đủ ý kiến của các đại biểu Quốc hội, hoàn thiện quy định nhằm bảo đảm hoạt động giám định sở hữu trí tuệ khách quan, minh bạch và có chất lượng.