Nhắc đến ẩm thực Hải Phòng, người ta dễ nghĩ ngay đến bánh đa cua, bánh mì cay, nem cua bể, bánh đúc tàu hay những món ốc đậm vị. Đó là vốn quý để thành phố phát triển food tour. Từ góc nhìn một bạn đọc, tôi mong chợ đêm sẽ trở thành nơi du khách có thể thong thả thưởng thức món ngon, trò chuyện và cảm nhận đời sống đất Cảng.

Tuy nhiên, mở một khu chợ và duy trì sức hấp dẫn của nó là hai việc khác nhau. Số gian hàng hay quy mô cổng chào chưa đủ nói lên chất lượng. Theo tôi, có bảy tiêu chí cần được quan tâm ngay từ khi chuẩn bị.

Trước hết, chợ phải có những món ăn khiến khách nhận ra Hải Phòng. Nếu đi hết một vòng mà chỉ gặp những món phổ biến ở nhiều nơi, khách khó có lý do để nhớ. Các món địa phương cần được dành vị trí rõ ràng, với cách chế biến giữ được nét riêng. Mỗi quầy có thể giới thiệu vài dòng về nguyên liệu, cách ăn hoặc câu chuyện của người làm món. Người bán được giữ bản sắc, khách cũng hiểu thêm về món mình chọn.

Thứ hai là giá cả phải rõ trước khi gọi. Đi chơi, ai cũng muốn thoải mái nhưng vẫn cần chủ động túi tiền. Một bảng giá dễ đọc, ghi đúng đơn vị tính và quy cách phần ăn sẽ giúp khách yên tâm. Với hải sản, cần nói rõ cách cân, phí chế biến và khoản phụ thu nếu có. Giá cao hay thấp còn tùy chất lượng, nhưng sự nhập nhằng dễ làm mất thiện cảm. Một lần thanh toán vui vẻ có thể giữ lại lời hẹn trở về.

Thứ ba, chợ đêm nên có lựa chọn cho nhiều mức chi tiêu. Người đi một mình cần phần vừa đủ; nhóm bạn muốn thử nhiều món; gia đình lại cần món dễ chia và hợp với cả trẻ nhỏ. Vì vậy, bên cạnh những suất đầy đặn, nên có phần nhỏ và phần dùng chung. Khách được thử thêm hương vị, hạn chế gọi quá nhiều rồi bỏ thừa. Người chỉ mua một món bình dân cũng cần được đón tiếp chu đáo như khách gọi cả bàn hải sản.

Thứ tư là hạ tầng phải đủ cho một buổi đi chơi. Đây thường là phần ít xuất hiện trong ảnh quảng bá nhưng ảnh hưởng trực tiếp đến cảm nhận của khách. Chỗ gửi xe dễ tìm, lối đi thông thoáng, nơi ngồi nghỉ, nhà vệ sinh sạch và điểm rửa tay thuận tiện đều rất cần thiết. Thùng rác phải được bố trí hợp lý, thu gom kịp thời. Những gia đình có trẻ nhỏ, người lớn tuổi càng cần không gian dễ tiếp cận. Khách khó thong thả thưởng thức khi còn lo những bất tiện quanh mình.

Thứ năm, người bán cần biết giới thiệu món và ứng xử thân thiện. Chất Hải Phòng có sự thẳng thắn, chân tình; nếu thể hiện khéo sẽ tạo cảm giác gần gũi. Khách lần đầu có thể chưa biết món nào cay, nguyên liệu gồm những gì hoặc gọi bao nhiêu là vừa. Một lời tư vấn thật lòng sẽ giúp họ chọn đúng. Khi đông khách, báo trước thời gian chờ cũng là cách tôn trọng người mua. Nếu món có thành phần dễ gây dị ứng, người bán cần trả lời rõ khi được hỏi.

Thứ sáu, chợ đêm cần kết nối với những điểm đến xung quanh. Một tấm bản đồ dễ xem hoặc mã tra cứu thuận tiện có thể giúp khách biết gần đó có gì để tham quan, nghỉ chân hay mua quà. Các hàng quán quen thuộc trong thành phố cũng nên được giới thiệu. Khách biết một món ở chợ đêm rồi tìm đến quán gốc vào hôm sau là một sự tiếp nối đáng quý. Với Đồ Sơn, Cát Bà, việc kết nối có thể gắn thêm với cảnh quan và câu chuyện nghề biển, tùy điều kiện từng nơi.

Thứ bảy là có cơ chế lắng nghe và sửa sai. Khách cần biết phản ánh ở đâu khi gặp vấn đề về giá, chất lượng hoặc thái độ phục vụ. Người kinh doanh cần được góp ý về phí, giờ hoạt động và cách bố trí quầy. Cư dân xung quanh cũng phải có nơi trao đổi về tiếng ồn, rác thải, giao thông. Mỗi ý kiến nên được tiếp nhận và trả lời rõ ràng. Một lời phàn nàn được xử lý thấu đáo có thể trở thành cơ hội hoàn thiện dịch vụ.

Để thực hiện bảy tiêu chí ấy, trách nhiệm cần được phân công cụ thể. Chính quyền quan tâm điều kiện tổ chức và lợi ích cộng đồng; đơn vị vận hành chăm lo không gian chung; người bán giữ chất lượng và chữ tín. Du khách cũng cần giữ vệ sinh, ứng xử lịch sự và phản ánh công bằng.

Tôi mong những tiêu chí này được kiểm tra cả trong các tối vắng khách, khi sự chỉn chu dễ bị xem nhẹ. Chợ đêm Hải Phòng sẽ có sức sống lâu dài nếu người bán làm ăn được, cư dân thấy dễ chịu và khách có một buổi tối đáng nhớ. Khi ấy, lời giới thiệu hấp dẫn nhất có thể rất giản dị: đến đây ăn ngon, giá rõ, người tử tế, lần sau lại muốn về.