Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, dự thảo được xây dựng theo hướng tăng tính răn đe, bảo đảm tương quan giữa tính chất, mức độ, rủi ro và hậu quả của hành vi vi phạm. Các khung tiền phạt cố định được thiết kế theo từng nhóm hành vi, trong đó những vi phạm về thủ tục, hồ sơ, báo cáo được bố trí ở mức thấp hơn; các hành vi vi phạm điều kiện quản lý, vi phạm trực tiếp về kỹ thuật, cố ý che giấu hoặc làm sai lệch kết quả, tiếp tục vi phạm sau khi đã có yêu cầu hợp pháp của cơ quan có thẩm quyền hoặc có tính chất hệ thống sẽ chịu chế tài ở mức cao hơn.

Theo dự thảo, các khung xử phạt đối với tổ chức chủ yếu được thiết kế ở các mức từ 10-40 triệu đồng, 30-100 triệu đồng, 60-160 triệu đồng, 100-300 triệu đồng và 200-500 triệu đồng. Mức cao nhất của một khung tiền phạt cố định không vượt quá 600 triệu đồng đối với tổ chức và 300 triệu đồng đối với cá nhân.

Các dải tiền phạt này được sử dụng như công cụ để hiệu chỉnh tương quan chế tài, không phải là một hệ thống phân loại pháp lý độc lập về mức độ vi phạm. Mức phạt cụ thể đối với từng trường hợp sẽ được xác định trong khung trên cơ sở các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ theo quy định của Luật Xử lý vi phạm hành chính.

Dự thảo đồng thời đặt ra nguyên tắc không sử dụng lặp lại một yếu tố vừa là dấu hiệu cấu thành của khung xử phạt cao hơn, vừa được coi là tình tiết tăng nặng khi xác định mức phạt đối với cùng một hành vi.

Một điểm đáng chú ý trong dự thảo là cơ chế xử phạt theo giá trị sản phẩm, hàng hóa vi phạm và số tiền thu lợi bất hợp pháp. Đối với nhóm hành vi ở tầng thấp hơn, mức phạt có thể được xác định từ 1 lần đến dưới 2,5 lần giá trị sản phẩm, hàng hóa vi phạm. Đối với những hành vi có tính chất nghiêm trọng hơn, như tiếp tục lưu thông sản phẩm, hàng hóa sau khi có quyết định hoặc yêu cầu hợp pháp của cơ quan có thẩm quyền, mức phạt có thể từ 2,5 lần đến 5 lần giá trị sản phẩm, hàng hóa vi phạm.

Dự thảo quy định không áp dụng đồng thời khung tiền phạt cố định và khung phạt theo số lần giá trị sản phẩm, hàng hóa đối với cùng một hành vi. Cách thiết kế này nhằm bảo đảm chế tài được áp dụng phù hợp với tính chất, quy mô và lợi ích kinh tế phát sinh từ hành vi vi phạm.

Đối với lĩnh vực đo lường, trường hợp hành vi vi phạm trực tiếp làm phát sinh số tiền thu lợi bất hợp pháp trong suốt quá trình vi phạm và số tiền này lớn hơn mức tối đa của khung tiền phạt cố định tương ứng, dự thảo đề xuất áp dụng mức phạt từ 1 lần đến dưới 2,5 lần hoặc từ 2,5 lần đến 5 lần số tiền thu lợi bất hợp pháp, tùy theo nhóm hành vi.

Cùng với việc điều chỉnh chế tài, dự thảo cũng bổ sung các quy định phù hợp với quá trình chuyển đổi số trong quản lý nhà nước. Cụ thể, hồ sơ và dữ liệu điện tử có thể được sử dụng trong quá trình xử lý vi phạm; việc tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề và đình chỉ hoạt động có thể được thực hiện trên môi trường điện tử.

Đáng chú ý, dự thảo cũng tính đến trường hợp hệ thống kỹ thuật chưa bảo đảm để tránh việc sự cố của hệ thống bị mặc nhiên coi là hành vi vi phạm của tổ chức, cá nhân trong khi pháp luật chưa quy định trách nhiệm tương ứng. Quy định này nhằm bảo đảm việc xử lý vi phạm phù hợp với thực tế vận hành các hệ thống điện tử và nguyên tắc xác định trách nhiệm pháp lý.

Bên cạnh các quy định bổ sung, dự thảo đề xuất lược bỏ một số quy định đã tồn tại trong thời gian dài nhưng không còn phù hợp với Luật Xử lý vi phạm hành chính và hệ thống pháp luật hiện hành.

Theo đó, không tiếp tục coi việc “thu hồi” giấy chứng nhận, quyết định chỉ định, thẻ hoặc giấy tờ tương tự là hình thức xử phạt bổ sung nếu Luật Xử lý vi phạm hành chính không quy định. Việc thu hồi, chấm dứt hiệu lực hoặc hủy bỏ các loại giấy tờ này sẽ được thực hiện theo pháp luật chuyên ngành khi có căn cứ.

Dự thảo cũng không tiếp tục sao chép những hành vi đã được quy định đầy đủ tại các nghị định xử phạt trong lĩnh vực khác. Đối với những lĩnh vực có sự giao thoa như bảo hành, đổi hàng, hoàn tiền, xăng dầu..., dự thảo định hướng sử dụng điều khoản dẫn chiếu hoặc áp dụng nguyên tắc ưu tiên nghị định chuyên ngành.

Việc xây dựng Nghị định mới được kỳ vọng góp phần hoàn thiện hành lang pháp lý về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, đo lường và chất lượng sản phẩm, hàng hóa; đồng thời tăng tính răn đe đối với các hành vi cố ý vi phạm, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước trong lĩnh vực chất lượng sản phẩm, hàng hóa.