Thông điệp được Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng chia sẻ tại buổi làm việc với Real-time Robotics, công ty chuyên về robot và máy bay không người lái tại Việt Nam.

Việt Nam có thể trở thành trung tâm sản xuất drone của thế giới

Drone là một ngành khá đặc biệt, không quá phụ thuộc vào công nghiệp nặng, mà phụ thuộc vào AI, phần mềm và tích hợp hệ thống. Vì vậy Việt Nam có một số lợi thế. Trong đó, bốn lợi thế quan trọng là:

Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng giới thiệu với Phó Thủ tướng Bùi Thanh Sơn về các sản phẩm do Việt Nam phát triển tại Triển lãm “80 năm hành trình độc lập - tự do - hạnh phúc”.

Thứ nhất, năng lực phần mềm và AI. Drone hiện đại không phải là máy bay nhỏ. Phần quan trọng nhất là Navigation, Computer vision, Autonomy, AI control. Tức là phần mềm quyết định giá trị. Việt Nam có lực lượng kỹ sư phần mềm rất lớn, AI đang phát triển nhanh, chi phí nghiên cứu và phát triển (R&D) thấp. Trong drone hiện đại, phần mềm chiếm phần giá trị lớn nhất.

Thứ hai, Việt Nam nằm ở trung tâm chuỗi cung ứng điện tử khu vực. Drone cần chip, camera, sensor, motor, battery. Những thứ này nằm ngay trong chuỗi cung ứng Đông Á là Trung Quốc, Đài Loan, Hàn Quốc, Nhật Bản. Việt Nam nằm ngay trung tâm chuỗi cung ứng này. Do đó việc sản xuất drone ở Việt Nam có lợi thế logistics.

Thứ ba, lợi thế sản xuất chi phí thấp. Drone là sản phẩm điện tử nhẹ, cơ khí nhẹ, sản xuất theo module. Những sản phẩm kiểu này rất phù hợp với hệ sinh thái sản xuất của Việt Nam, lao động kỹ thuật của Việt Nam. Đây là loại sản phẩm mà Việt Nam có thể sản xuất cạnh tranh.

Thứ tư, nhu cầu ứng dụng trong nước rất lớn. Một điều rất quan trọng, Việt Nam có rất nhiều ứng dụng drone. Ví dụ như nông nghiệp, kiểm tra điện, giám sát rừng, biển đảo, logistics. Nếu có thị trường nội địa mạnh thì doanh nghiệp sẽ phát triển nhanh. Nhiều quốc gia thất bại trong robotics vì không có thị trường nội địa.

Tóm lại, Việt Nam có đủ bốn điều kiện hiếm có: Kỹ sư phần mềm và AI, chuỗi cung ứng điện tử Đông Á, năng lực sản xuất chi phí thấp, thị trường ứng dụng rộng lớn. Nếu kết hợp tốt, Việt Nam hoàn toàn có thể trở thành một trung tâm phát triển và sản xuất drone của thế giới. Drone là sản phẩm hội tụ của AI, phần mềm và sản xuất điện tử. Đây chính là ba lĩnh vực mà Việt Nam có lợi thế. Vì vậy Việt Nam hoàn toàn có thể trở thành một cường quốc drone.

Nếu nhìn sâu hơn, drone còn có một ý nghĩa chiến lược lớn hơn. Drone có thể là "ngành công nghệ cao đầu tiên" mà Việt Nam làm chủ ở quy mô toàn cầu. Điều này có thể khả thi hơn so với bán dẫn hoặc ô tô điện. Công ty Real-Time Robotics là một doanh nghiệp trẻ, nhưng đang theo đuổi một lĩnh vực rất quan trọng của thời đại là robot và drone - những công nghệ đang làm thay đổi cách con người sản xuất, quản lý và vận hành xã hội.

Robotics là doanh nghiệp do một kỹ sư công nghệ gốc Việt lập ra, làm chủ thiết kế và tích hợp sản phẩm, làm chủ công nghệ lõi, sản xuất tại Việt Nam nhưng nhắm ngay vào thị trường quốc tế. Chuyến thăm hôm nay không chỉ là dịp để chúng tôi tìm hiểu hoạt động của doanh nghiệp, mà còn là dịp để cùng suy nghĩ về một câu hỏi lớn hơn: Làm thế nào để Việt Nam trở thành một quốc gia mạnh về công nghệ.

Trong nhiều năm qua, nền kinh tế Việt Nam đã phát triển nhanh, nhưng phần lớn giá trị vẫn đến từ lao động, vốn và mở rộng thị trường. Trong giai đoạn mới, động lực tăng trưởng của đất nước phải đến từ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Điều đó có nghĩa là chúng ta phải từng bước chuyển từ sử dụng công nghệ của người khác sang làm chủ và tạo ra công nghệ của chính mình. Những doanh nghiệp như Real-Time Robotics chính là những hạt nhân quan trọng cho quá trình chuyển đổi đó.

Robot và drone đang trở thành một trong những công nghệ nền tảng của nền kinh tế mới. Chúng giúp tự động hóa sản xuất, nâng cao năng suất lao động, và đặc biệt giúp con người làm được những việc trước đây rất khó hoặc rất nguy hiểm. Trong nông nghiệp, drone giúp giám sát và quản lý mùa vụ. Trong năng lượng, drone giúp kiểm tra đường dây và nhà máy. Trong hạ tầng, drone giúp khảo sát và bảo trì công trình. Trong cứu hộ, drone giúp tiếp cận những nơi con người khó tới.

Nói cách khác, robot và drone đang mở ra một cách vận hành hoàn toàn mới cho nhiều ngành kinh tế. Quốc gia nào làm chủ được các công nghệ này sẽ có lợi thế lớn trong cạnh tranh toàn cầu.

Real-Time Robotics là doanh nghiệp được sáng lập bởi một kỹ sư công nghệ

Trong nền kinh tế tri thức, sự kết hợp giữa nhà khoa học và doanh nhân là yếu tố rất quan trọng. Nhà khoa học tạo ra tri thức. Nhưng khi nhà khoa học bước ra khỏi phòng thí nghiệm để xây dựng doanh nghiệp, tri thức đó có thể được chuyển hóa thành công nghệ, sản phẩm và thị trường.

Trên thế giới, rất nhiều công ty công nghệ lớn bắt đầu từ các nhà khoa học và kỹ sư. Việt Nam cũng cần ngày càng nhiều nhà khoa học - doanh nhân, những người vừa hiểu sâu về công nghệ, vừa có khát vọng đưa công nghệ ra thị trường.

Doanh nghiệp công nghệ muốn đi xa thì phải làm chủ công nghệ lõi

Trong chuỗi giá trị toàn cầu, phần giá trị lớn nhất thường nằm ở thiết kế, công nghệ và hệ thống, chứ không chỉ ở khâu sản xuất.

Nếu doanh nghiệp chỉ sản xuất theo thiết kế của người khác, giá trị tạo ra sẽ không cao. Nhưng khi doanh nghiệp làm chủ được công nghệ lõi, doanh nghiệp có thể tạo ra sản phẩm mới, mở ra thị trường mới và nâng cao vị thế của mình trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Đây chính là con đường mà nhiều quốc gia công nghệ đã đi qua.

Công nghệ là điều kiện cần, nhưng phát triển chỉ đến khi chúng ta thay đổi cách vận hành dựa trên công nghệ

Robot hay drone không chỉ là một thiết bị mới. Điều quan trọng hơn là chúng tạo ra một cách vận hành mới cho các ngành kinh tế. Doanh nghiệp công nghệ không chỉ tạo ra sản phẩm mới, mà còn phải thiết kế lại cách làm của cả một lĩnh vực.

Khi công nghệ được đưa vào và cách vận hành được thiết kế lại, năng suất sẽ tăng lên rất nhiều. Đây chính là bản chất của đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Việt Nam đang bước vào một giai đoạn phát triển mới. Trong giai đoạn này, doanh nghiệp công nghệ sẽ đóng vai trò ngày càng quan trọng. Những doanh nghiệp dám đầu tư cho R&D, dám phát triển công nghệ mới và dám đi vào những lĩnh vực khó sẽ chính là những doanh nghiệp dẫn dắt nền kinh tế.

Nhà nước có trách nhiệm tạo ra một môi trường thuận lợi để các doanh nghiệp công nghệ phát triển: Một thể chế thông thoáng, một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo mạnh và những chính sách khuyến khích nghiên cứu và phát triển, và là người mua đầu tiên của các sản phẩm công nghệ mới.

Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ tiếp tục đồng hành cùng các doanh nghiệp công nghệ, thúc đẩy các hoạt động R&D, thương mại hóa kết quả nghiên cứu và phát triển các công nghệ mới. Những doanh nghiệp như Real-Time Robotics cho chúng ta thấy một điều rất đáng khích lệ: Người Việt Nam hoàn toàn có thể làm chủ những công nghệ tiên tiến của thế giới.

Tôi tin rằng với tinh thần sáng tạo, sự kiên trì và khát vọng chinh phục công nghệ, Real-Time Robotics sẽ tiếp tục phát triển mạnh mẽ và trở thành một trong những doanh nghiệp công nghệ tiêu biểu của Việt Nam. Và tôi cũng hy vọng rằng câu chuyện của Real-Time Robotics sẽ truyền cảm hứng cho nhiều doanh nghiệp Việt Nam khác bước vào con đường làm chủ công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Nguyễn Mạnh Hùng - Bộ trưởng Bộ KH&CN

Nguồn: Tạp chí Chất lượng và Cuộc sống