Sự bùng nổ của thương mại điện tử xuyên biên giới đang đặt người tiêu dùng trước những rủi ro khó lường. Bên cạnh các thủ đoạn lừa đảo trực tuyến ngày càng tinh vi, người tiêu dùng còn đối mặt với nguy cơ vô tình mua phải các sản phẩm nhập ngoại độc hại, thuộc diện bị thu hồi tại nước ngoài. Trước thực trạng này, việc chủ động nhận diện rủi ro và nâng cao cảnh giác là yêu cầu cấp thiết để bảo vệ sức khỏe, tài sản của chính mình.

Nguy cơ chực chờ từ hàng hóa nhập ngoại thuộc diện thu hồi

Với sự phát triển của các nền tảng thương mại điện tử xuyên biên giới và mạng lưới logistics quốc tế, việc sở hữu một món hàng từ đầu kia thế giới chỉ mất vài cú click chuột. Tuy nhiên, sự thuận tiện này cũng mở ra kẽ hở lớn khiến các mặt hàng không đạt tiêu chuẩn, thậm chí độc hại, dễ dàng tuồn vào thị trường nội địa.

Trước đó vào ngày 30/9/2026, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia đã chính thức phát đi thông báo khẩn, công bố thông tin về hàng loạt sản phẩm đang bị thu hồi tại các quốc gia như Hoa Kỳ, Canada, Úc và Vương quốc Anh. Theo đó, dù đã bị cấm hoặc thu hồi ở nước sở tại, các mặt hàng này hoàn toàn có thể đang được phân phối, chào bán tại Việt Nam qua đường xách tay, các cửa hàng nhỏ lẻ hoặc thông qua các hội nhóm mua bán trên mạng xã hội.

Cụ thể, đối với nhóm thiết bị điện tử, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia cảnh báo người dùng cần đặc biệt lưu ý đến các sản phẩm sử dụng pin lithium-ion kém chất lượng. Điển hình là pin sạc dự phòng NEWDERY (model ZHX-PB22) đang bị thu hồi tại Hoa Kỳ do nguy cơ phát nổ, bốc cháy; loa Bluetooth di động Cambridge Audio Yoyo (M); máy hỗ trợ giấc ngủ Love To Dream (model LTD-SM23) dễ bị quá nhiệt khi sạc; và kính thông minh INMO Air3 gây nóng rát vùng mặt, vùng tai cho người sử dụng.

Nguy hiểm hơn, đối với nhóm sản phẩm dành cho trẻ em, đối tượng rất dễ bị tổn thương, cơ quan chức năng cảnh báo khẩn cấp về kẹo nước vị chua dạng chai Ricky Joy Sour Crush. Viên bi ở đầu chai kẹo này rất dễ bung ra, tạo thành dị vật gây hóc, nghẹt thở cho trẻ nhỏ. Bên cạnh đó, đồ chơi bóp mềm hình bánh bao Squeezy Dumplings mang thương hiệu GIHNJSI cũng bị thu hồi do chứa các hạt hút nước bên trong. Nếu trẻ vô tình nuốt phải, các hạt này sẽ trương nở trong môi trường dạ dày, gây tắc nghẽn đường ruột, nôn ói, mất nước và dẫn đến những hậu quả y khoa vô cùng nghiêm trọng.

Ngoài ra, trong nhóm hóa chất gia dụng, lô sản phẩm chất tẩy rửa đa năng Mistolin và Lestoil (có mã sản xuất bắt đầu bằng PR01) được phân phối tại một số khu vực cũng bị thu hồi khẩn cấp do nhiễm vi khuẩn Pseudomonas aeruginosa. Trực khuẩn mủ xanh này đe dọa trực tiếp đến sức khỏe của những người bị suy giảm miễn dịch hoặc đang sử dụng các thiết bị y tế gắn ngoài.

Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia khuyến cáo người dân không chỉ nhìn tên thương hiệu mà cần đối chiếu kỹ model, mã lô, thời gian sản xuất. Trong quá trình sử dụng thiết bị điện tử, nếu phát hiện dấu hiệu nóng bất thường, phồng pin hoặc có mùi khét, cần ngắt nguồn điện và ngừng sử dụng lập tức.

Nhận diện thủ đoạn vi phạm trên không gian mạng

Sự xuất hiện của các mặt hàng rủi ro xuyên biên giới chỉ là một phần trong bức tranh phức tạp của thị trường tiêu dùng hiện nay. Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, bà Vũ Thị Hoài An, Phó Chánh Văn phòng Hội Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam cho biết, các hành vi vi phạm trên môi trường số đang có xu hướng gia tăng rõ rệt và diễn biến phức tạp.

Đáng chú ý là tình trạng lừa đảo trực tiếp trong thương mại điện tử, mạng xã hội và quảng cáo sai sự thật, thổi phồng công dụng, tập trung chủ yếu vào nhóm thực phẩm bảo vệ sức khỏe, mỹ phẩm, sản phẩm hỗ trợ giảm cân hay các khóa học trực tuyến. Bên cạnh đó, việc kinh doanh hàng giả, hàng nhái, vi phạm sở hữu trí tuệ và hàng hóa không rõ nguồn gốc xuất xứ thông qua các hình thức livestream bán hàng cũng ngày càng phổ biến. Tình trạng thu thập, sử dụng trái phép dữ liệu cá nhân để thực hiện các cuộc gọi, tin nhắn quảng cáo rác hoặc lợi dụng thông tin để lừa đảo cũng đang bủa vây người tiêu dùng.

Trước thực trạng vi phạm gia tăng, Hội Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam nhấn mạnh kiến thức và sự cảnh giác chính là lá chắn quan trọng nhất. Người tiêu dùng được khuyến nghị tuân thủ 4 nguyên tắc cốt lõi khi giao dịch trực tuyến gồm: Một là, chỉ mua hàng trên các doanh nghiệp, cửa hàng, nền tảng uy tín; Hai là, kiểm tra kỹ thông tin người bán, nguồn gốc hàng hóa cùng chính sách đổi trả, bảo hành trước khi giao dịch; Ba là, tuyệt đối không chuyển tiền trước cho các tài khoản không rõ danh tính hoặc các giao dịch có dấu hiệu bất thường; Bốn là, chủ động lưu giữ hóa đơn, chứng từ, tin nhắn, hình ảnh để làm bằng chứng pháp lý khi có tranh chấp phát sinh, tuyệt đối tránh tâm lý ngại khiếu nại khi quyền lợi của bản thân bị xâm phạm.

Đặc biệt, công tác bảo vệ người tiêu dùng trong bối cảnh phân cấp, phân quyền hiện nay đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ và quyết liệt của các cơ quan chức năng. Đại diện Hội Bảo vệ người tiêu dùng cho biết, trọng tâm trong thời gian tới là tăng cường phối hợp liên ngành chặt chẽ giữa Hội với Bộ Công Thương, các sở ban ngành và lực lượng Quản lý thị trường để bám sát địa bàn. Đồng thời, cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong việc tiếp nhận, xử lý nhanh chóng phản ánh của người dân, nâng cao năng lực cho đội ngũ thực thi pháp luật tại cơ sở.

Bên cạnh vai trò kiến tạo và quản lý của Nhà nước, cộng đồng doanh nghiệp cần xác định việc tuân thủ pháp luật, bảo vệ quyền lợi khách hàng không chỉ là nghĩa vụ mà còn là văn hóa kinh doanh, là nền tảng cốt lõi để phát triển bền vững. Bảo vệ người tiêu dùng không chỉ đơn thuần là đi giải quyết các vụ việc vi phạm, mà quan trọng hơn là tạo dựng một hệ sinh thái tiêu dùng dựa trên niềm tin và sự minh bạch.