Nâng tầm giá trị nông sản Việt trong chuỗi cung ứng bền vững

Ngày 4/9, trong khuôn khổ Chuỗi sự kiện “Kết nối chuỗi cung ứng hàng hóa quốc tế” (Viet Nam International Sourcing 2026), Vụ Phát triển thị trường nước ngoài, Bộ Công Thương phối hợp với Trung tâm Xúc tiến thương mại và đầu tư TP. Hồ Chí Minh (ITPC) tổ chức Hội thảo “Nâng tầm giá trị nông sản và thực phẩm trong chuỗi cung ứng bền vững”.

Hội thảo nhằm cập nhật thông tin thị trường chuyên sâu và đưa ra những định hướng, khuyến nghị thiết thực, kịp thời. Cùng với đó, tạo dựng một kênh tương tác, đối thoại thực chất giữa cơ quan quản lý với cộng đồng doanh nghiệp. Đây cũng là cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam và quốc tế trao đổi, nắm bắt nhu cầu của nhau, cùng tìm kiếm những cơ hội hợp tác mới.

Tham gia hội thảo có các đơn vị chức năng Bộ Công Thương; Tổng lãnh sự Hà Lan tại Việt Nam; Thương vụ Việt Nam tại nước ngoài; tổ chức quốc tế; các chuyên gia, Hiệp hội, ngành hàng, cùng đông đảo doanh nghiệp Việt Nam và các Tập đoàn nước ngoài.

Tại hội thảo, các diễn giả, chuyên gia quốc tế và đại diện doanh nghiệp từ đa dạng các khu vực thị trường với hiểu biết chuyên sâu và kinh nghiệm thực tiễn đã cung cấp những góc nhìn đa chiều, thời sự về biến động thị trường tác động đến thương mại nông sản; nhu cầu và xu hướng tiêu thụ các sản phẩm nông sản – thực phẩm; cập nhật những thay đổi quy định, tiêu chuẩn mới và những điều chỉnh chiến lược thu mua. Đồng thời, các diễn giả khuyến nghị nhiều giải pháp khai phá thị trường ngách, tiếp cận hiệu quả các kênh phân phối hiện đại và tối ưu hóa chuỗi cung ứng nông sản.

Bà Nguyễn Thảo Hiền, Phó Vụ trưởng Vụ Phát triển thị trường nước ngoài, Bộ Công Thương nhận định vai trò của xuất khẩu nông sản ngày càng lớn trong nền kinh tế và được xem như một trong các yếu tố nền tảng của quốc gia khi là một trong những nhóm mặt hàng mang về giá trị kim ngạch xuất khẩu hàng chục tỷ USD mỗi năm, đóng góp tích cực vào tăng trưởng GDP và cân bằng cán cân thương mại.

Việt Nam hiện cũng nằm trong nhóm các quốc gia xuất khẩu gạo, cà phê, hạt điều, hồ tiêu và thủy sản hàng đầu thế giới, góp phần quan trọng trong việc đảm bảo an ninh lương thực toàn cầu. Thời gian qua, khi kinh tế đối mặt với nhiều khó khăn, bất ổn, thị trường suy giảm, ngành nông nghiệp đã thể hiện vai trò trụ đỡ của nền kinh tế khi xuất khẩu nông sản luôn là điểm sáng với tốc độ tăng trưởng đột phá và ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực cả về cơ cấu thị trường, cũng như cơ cấu mặt hàng.

Bức tranh xuất khẩu nông sản Việt Nam đang chuyển dịch đúng hướng từ "tiêu thụ những gì mình có" sang "cung cấp những gì thị trường cần", từ xuất khẩu sản lượng sang xuất khẩu giá trị và uy tín thương hiệu.

Từ xuất khẩu nguyên liệu thô đến chuỗi cung ứng giá trị cao

Theo ông Lê Anh Hoàng, Phó Giám đốc ITPC, ngành nông nghiệp và thực phẩm chế biến tiếp tục khẳng định vai trò là một trong những lĩnh vực xuất khẩu chủ lực của đất nước.

Trong 7 tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt gần 42,8 tỷ USD, tăng 7,5% so với cùng kỳ năm 2025; GDP toàn ngành tăng từ 3,8% đến 3,85% và cán cân thương mại ghi nhận mức xuất siêu 9,2 tỷ USD.

Riêng tại TP. Hồ Chí Minh, địa phương hiện đảm nhận 30% đến 35% giá trị sản xuất chế biến lương thực, thực phẩm của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam và chiếm khoảng 14% đến 15% quy mô sản xuất công nghiệp cả nước.

Để tạo động lực tăng trưởng mới trước đòi hỏi ngày càng cao của người tiêu dùng và các hiệp định thương mại tự do (FTA) thế hệ mới, ngành nông nghiệp đang định hình bước chuyển từ xuất khẩu nguyên liệu thô sang chế biến sâu có giá trị gia tăng cao, tuân thủ các chuẩn mực về môi trường và trách nhiệm xã hội.

Thành phố đang triển khai Chương trình phát triển nông nghiệp đô thị giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 và Chiến lược phát triển ngành chế biến lương thực thực phẩm đến năm 2030 với trọng tâm là ứng dụng công nghệ sau thu hoạch, kinh tế tuần hoàn và hoàn thiện hạ tầng logistics chuỗi lạnh đồng bộ.

Các nhóm hàng được ưu tiên hỗ trợ liên kết chuỗi gồm hạt điều, cao su, hồ tiêu, cà phê, ca cao, chè, gạo, thủy hải sản, thực phẩm chế biến và dòng sản phẩm Halal. Song song đó, ITPC cam kết đồng hành cùng các đơn vị sản xuất qua hệ thống cơ sở dữ liệu số và đã triển khai 71 chương trình xúc tiến thương mại, đầu tư trong và ngoài nước trong 7 tháng đầu năm 2026.

Đại diện cho góc nhìn tiếp cận thị trường xuất khẩu, ông Sven Dekker, Đồng sáng lập Công ty Viet Nam Food Europe BV, cung cấp bức tranh tổng thể về tiềm năng thương mại tại khu vực châu Âu. Hiện nay, Liên minh châu Âu (EU) nhập khẩu khoảng 14 tỷ EUR thực phẩm từ khối ASEAN, trong đó nguồn hàng từ Việt Nam chiếm tỷ trọng 25%.

Cùng với đó, phân khúc thương mại điện tử B2B tại châu Âu ghi nhận mức tăng trưởng bình quân hơn 22% mỗi năm, mở ra phương thức phân phối hiệu quả cho các mặt hàng đáp ứng tốt ba tiêu chí then chốt của bên mua gồm chất lượng, tốc độ giao nhận và khả năng giao dịch trực tuyến.

Nhận thấy xu hướng người tiêu dùng tìm kiếm các sản phẩm sạch, tiện dụng và rõ ràng về nguồn gốc xuất xứ, nền tảng Miss Linh được thành lập tại Hà Lan từ năm 2023 với vai trò là sàn thương mại điện tử B2B chuyên biệt dành riêng cho các nhà cung ứng Việt Nam.

Đến nay, sàn đã quy tụ hơn 30 thương hiệu uy tín, đạt doanh thu thường niên trên 500.000 EUR với tốc độ tăng trưởng 150%, đồng thời hướng tới mục tiêu 16 triệu EUR vào năm 2030. Đơn vị đã thiết lập mạng lưới liên kết cùng hơn 1.300 nhà hàng thông qua Hội Ẩm thực Việt Nam tại châu Âu (VCHO), đồng thời đưa hàng hóa tiếp cận các hệ thống phân phối lớn như đơn vị bán buôn Sligro với 54 chi nhánh tại Hà Lan và Bỉ, chuỗi ẩm thực nhanh EAZIE và tổ chức dịch vụ ăn uống Vermaat.

Bên cạnh nền tảng số, công ty cũng duy trì các hoạt động kết nối trực tiếp như tổ chức trải nghiệm sản phẩm tại Hà Lan và đưa đối tác đầu bếp châu Âu về khảo sát thực tế tại các vùng nguyên liệu Việt Nam.

Để giảm thiểu rủi ro từ sự phụ thuộc vào đối tác truyền thống, trong bối cảnh đa dạng hóa thị trường, Trung Đông đang nổi lên như một điểm sáng giàu tiềm năng với quy mô nhập khẩu lớn và đang tăng cường tìm kiếm nguồn hàng nông sản, thực phẩm. Đại diện các doanh nghiệp lớn của UAE như Tập đoàn Lulu, Lootah đánh giá cao năng lực cung ứng và bày tỏ nhiều kỳ vọng từ thị trường Việt Nam, đồng thời đưa ra nhiều khuyến nghị để nông sản Việt tiếp cận và thâm nhập hiệu quả các kênh phân phối khu vực.

Bên cạnh đó, với bề dày hiện diện và đóng góp tại thị trường Việt Nam, Đại diện Tập đoàn Central Retail nhận định Đông Nam Á cũng là thị trường còn nhiều dư địa phát triển cho các mặt hàng nông sản, thực phẩm của Việt Nam; đồng thời chia sẻ những kế hoạch, định hướng tại thị trường Việt Nam, cũng như những chương trình hỗ trợ cụ thể cho các đối tác nâng cao năng lực cạnh tranh, mở rộng thị phần trong thời gian tới.

Trao đổi tại hội thảo, Đại diện doanh nghiệp Việt Nam, Tổng công ty Rau quả, nông sản Vegetexco cũng cho rằng những khó khăn, thách thức từ thị trường quốc tế đặt ra hiện nay rất lớn, nhưng mặt khác cũng chính là động lực mạnh mẽ để các doanh nghiệp đổi mới tư duy, tái cơ cấu thị trường xuất khẩu theo hướng đa dạng, phát triển bền vững. Đây chính là chìa khoá cho giúp nông sản Việt vươn xa hơn trên thị trường quốc tế.

Hội thảo thống nhất nhận định rằng sự phát triển bền vững của ngành nông sản và thực phẩm Việt Nam đòi hỏi sự kết hợp chặt chẽ giữa ba giải pháp then chốt: định hướng quy hoạch và hỗ trợ kỹ thuật chế biến sâu từ cơ quan quản lý nhà nước; năng lực mở rộng kênh phân phối số xuyên biên giới của các nhà cung ứng; việc tuân thủ các chuẩn mực chất lượng khắt khe từ các tập đoàn bán lẻ đa quốc gia.

Mối liên kết đồng bộ này là cơ sở vững chắc giúp hàng hóa Việt Nam gia tăng giá trị kinh tế, nâng cao uy tín thương hiệu và từng bước tham gia sâu rộng vào chuỗi cung ứng khu vực cũng như toàn cầu.

Theo số liệu của Hải quan Việt Nam, kim ngạch xuất khẩu nhóm hàng nông, thủy sản Việt Nam trong năm 2025 đạt 41,27 tỷ USD, tăng 16,1% so với năm 2024, chiếm 8,7% tổng kim ngạch xuất khẩu của cả nước, đóng góp quan trọng vào hoạt động xuất khẩu chung. Bước sang 7 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu nhóm hàng này tiếp tục duy trì đà tăng trưởng, đạt 24,58 tỷ USD, tăng 4,2% so với cùng kỳ năm trước.