Bộ Y tế đề nghị đưa thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng vào danh mục cấm đầu tư kinh doanh trong dự thảo Luật Đầu tư (sửa đổi)

Tại văn bản gửi Bộ Kế hoạch và Đầu tư mới đây, Bộ Y tế đã chính thức đề nghị bổ sung nội dung cấm đầu tư kinh doanh đối với thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng vào Điều 6, dự thảo Luật Đầu tư (sửa đổi). Đề xuất này được đưa ra nhằm bảo đảm sự thống nhất với Nghị quyết số 173/2024/QH15 của Quốc hội, trong đó yêu cầu không hợp pháp hóa và không thí điểm kinh doanh các sản phẩm thuốc lá thế hệ mới.

Theo Bộ Y tế, thời gian qua, tình trạng sử dụng thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng trong giới trẻ tăng nhanh, kéo theo nhiều hệ lụy về sức khỏe và xã hội. Các nghiên cứu y khoa trong và ngoài nước đều chỉ ra rằng thuốc lá điện tử không phải sản phẩm an toàn, thậm chí đang tạo ra thế hệ người nghiện nicotine mới. Bộ Y tế dẫn chứng: tỷ lệ học sinh trung học cơ sở và trung học phổ thông sử dụng thuốc lá điện tử tăng mạnh; các bệnh lý về hô hấp, rối loạn hành vi và ngộ độc nicotine liên quan đến sản phẩm này cũng xuất hiện ngày càng nhiều tại các cơ sở y tế.

Trong bối cảnh đó, Nghị quyết 173 của Quốc hội đã xác định rõ quan điểm: không cho phép kinh doanh thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng tại Việt Nam. Do luật Đầu tư hiện hành chưa quy định cụ thể, Bộ Y tế cho rằng việc bổ sung hai sản phẩm này vào danh mục ngành nghề cấm đầu tư kinh doanh là cần thiết, để tránh khoảng trống pháp lý và bảo đảm nhất quán trong quản lý nhà nước.

Bộ Y tế đồng thời nhấn mạnh rằng nếu không đưa vào nhóm “cấm đầu tư kinh doanh”, các doanh nghiệp có thể lợi dụng quy định mở của Luật Đầu tư để nhập khẩu thiết bị, linh kiện, quảng bá hoặc triển khai các hình thức kinh doanh trá hình. Điều này sẽ gây khó khăn cho lực lượng chức năng và làm gia tăng nguy cơ lạm dụng các sản phẩm chứa nicotine trong cộng đồng, đặc biệt là thanh thiếu niên.

Ngoài ra, Bộ Y tế cũng viện dẫn kinh nghiệm quốc tế. Nhiều quốc gia đã siết chặt, thậm chí cấm hoàn toàn thuốc lá điện tử sau khi ghi nhận các bằng chứng về tác hại cấp tính, tình trạng “phổi bỏng hóa chất”, hay các vụ ngộ độc do sử dụng tinh dầu pha tạp chất. Một số nước trong khu vực ASEAN cũng đang chuyển hướng từ quản lý theo mô hình “kiểm soát có điều kiện” sang “cấm kinh doanh” để giảm nguy cơ bùng phát hút thuốc trong giới trẻ.

Theo các chuyên gia y tế công cộng, đề xuất của Bộ Y tế không chỉ nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng mà còn phù hợp với mục tiêu lâu dài của Chiến lược Quốc gia về phòng, chống tác hại thuốc lá. Việc đưa thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng vào danh mục cấm đầu tư kinh doanh sẽ giúp khẳng định quan điểm nhất quán của Việt Nam trong việc ngăn chặn các sản phẩm mới gây nghiện, đồng thời giảm áp lực lên hệ thống y tế và cơ quan thực thi pháp luật.

Dự thảo Luật Đầu tư (sửa đổi) hiện đang được các bộ, ngành góp ý trước khi trình Chính phủ và Quốc hội xem xét. Nếu đề xuất của Bộ Y tế được chấp thuận, thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng sẽ trở thành lĩnh vực cấm đầu tư kinh doanh, qua đó tạo cơ sở pháp lý rõ ràng để xử lý hành vi sản xuất, nhập khẩu, buôn bán, quảng cáo hay phân phối các sản phẩm này.

Việc hoàn thiện quy định pháp luật trong giai đoạn này được đánh giá là quan trọng, khi thị trường thuốc lá điện tử phi chính thức vẫn đang hoạt động mạnh, diễn biến phức tạp và tác động tiêu cực tới sức khỏe cộng đồng.

Hoa Cương