Ảnh: Sưu tầm

Thực tế cho thấy, tại nhiều địa điểm công cộng như công viên, bến xe, nhà ga, bệnh viện, trường học, thậm chí cả trong các cơ quan, đơn vị, tình trạng hút thuốc lá vẫn diễn ra phổ biến. Dù pháp luật đã có quy định rõ ràng về việc cấm hút thuốc tại một số khu vực, song việc chấp hành chưa thực sự nghiêm túc do việc thực thi, xử phạt các vi phạm còn hạn chế. Không ít người vẫn vô tư châm thuốc mà không quan tâm đến những người xung quanh, vô hình trung đẩy họ vào tình trạng hít phải khói thuốc thụ động – một nguy cơ tiềm ẩn gây nhiều bệnh lý nguy hiểm

Theo các chuyên gia y tế, khói thuốc lá chứa hàng nghìn hóa chất độc hại, trong đó có nhiều chất gây ung thư. Điều đáng lo ngại là người không hút thuốc nhưng thường xuyên tiếp xúc với khói thuốc cũng có nguy cơ mắc bệnh tương tự như người hút. Trẻ em, phụ nữ mang thai và người cao tuổi là những đối tượng chịu ảnh hưởng nặng nề nhất. Việc hút thuốc nơi công cộng vì thế không còn là hành vi cá nhân đơn lẻ, mà đã trở thành vấn đề liên quan đến quyền được bảo vệ sức khỏe của cộng đồng.

Nhận thức rõ điều này, Hội Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng Việt Nam đã xác định việc xây dựng môi trường không khói thuốc tại nơi công cộng là một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong công tác bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Theo đại diện Hội, mỗi người dân đều có quyền được hít thở không khí trong lành và không bị ảnh hưởng bởi khói thuốc. Do đó, việc không hút thuốc tại nơi công cộng không chỉ là tuân thủ quy định của pháp luật, mà còn là biểu hiện của ý thức, trách nhiệm và văn hóa ứng xử.

Chiến dịch truyền thông được triển khai đồng bộ trên nhiều kênh, từ báo chí, truyền hình đến các nền tảng số và hoạt động cộng đồng. Trên các phương tiện thông tin đại chúng, nhiều bài viết, phóng sự đã phản ánh thực trạng hút thuốc nơi công cộng, đồng thời phân tích rõ những hệ lụy đối với sức khỏe và xã hội. Các chuyên gia, nhà quản lý cũng đã lên tiếng, nhấn mạnh sự cần thiết của việc nâng cao ý thức người dân và tăng cường thực thi pháp luật.

Song song với đó, tại các địa phương, nhiều hoạt động tuyên truyền trực tiếp đã được tổ chức như treo băng rôn, phát tờ rơi, tổ chức hội thảo, nói chuyện chuyên đề… Nội dung tập trung vào việc nâng cao nhận thức của người dân về tác hại của thuốc lá và lợi ích của việc xây dựng môi trường không khói thuốc. Nhiều mô hình điểm như “Công viên không khói thuốc”, “Bệnh viện không khói thuốc”, “Trường học không khói thuốc” đã được triển khai, bước đầu tạo hiệu ứng tích cực trong cộng đồng.

Đặc biệt, chiến dịch cũng chú trọng đến việc thay đổi hành vi thông qua các thông điệp gần gũi, dễ nhớ. Những khẩu hiệu như “Đừng để khói thuốc làm phiền người khác”, “Tôn trọng cộng đồng – Không hút thuốc nơi công cộng”, “Một hành động nhỏ – Một môi trường sạch” đã góp phần nhắc nhở, định hướng hành vi của người dân theo hướng tích cực hơn. Bên cạnh đó, việc sử dụng mạng xã hội để lan tỏa thông điệp cũng mang lại hiệu quả rõ rệt, nhất là trong việc tiếp cận giới trẻ.

Tuy nhiên, để xây dựng được một môi trường công cộng không khói thuốc, không thể chỉ trông chờ vào nỗ lực của các cơ quan chức năng hay tổ chức xã hội. Điều quan trọng nhất vẫn là sự thay đổi từ mỗi cá nhân. Mỗi người cần ý thức rõ rằng hành vi hút thuốc nơi công cộng không chỉ ảnh hưởng đến bản thân mà còn xâm phạm quyền lợi của người khác. Việc chủ động không hút thuốc, hoặc hút đúng nơi quy định, chính là cách thể hiện sự tôn trọng đối với cộng đồng.

Bên cạnh đó, vai trò của các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp trong việc xây dựng môi trường không khói thuốc cũng rất quan trọng. Việc lắp đặt biển cấm hút thuốc, bố trí khu vực hút thuốc riêng (nếu có), tăng cường kiểm tra, nhắc nhở và xử lý vi phạm sẽ góp phần tạo lập thói quen tốt trong xã hội. Đồng thời, cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách và tăng cường chế tài để đảm bảo tính răn đe và hiệu quả thực thi.

Ảnh: Sưu tầm

Ở góc độ rộng hơn, việc xây dựng môi trường không khói thuốc tại nơi công cộng còn góp phần nâng cao hình ảnh quốc gia, thể hiện sự văn minh, hiện đại và trách nhiệm đối với sức khỏe cộng đồng. Đây cũng là một trong những tiêu chí quan trọng trong quá trình hội nhập quốc tế, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững.

Chiến dịch “Nơi công cộng không khói thuốc – Trách nhiệm của mọi người” vì thế không chỉ mang ý nghĩa tuyên truyền, mà còn là lời kêu gọi hành động thiết thực. Khi mỗi người dân cùng chung tay, từ những việc nhỏ nhất như không hút thuốc nơi công cộng, nhắc nhở người thân, bạn bè, đến việc tham gia các hoạt động tuyên truyền, thì một môi trường sống trong lành, không khói thuốc hoàn toàn có thể trở thành hiện thực.

Xây dựng nơi công cộng không khói thuốc không phải là việc của riêng ai, mà là trách nhiệm chung của toàn xã hội. Và hành trình ấy chỉ thực sự thành công khi mỗi người dân đều trở thành một “đại sứ” cho lối sống lành mạnh, văn minh. Bởi lẽ, một xã hội khỏe mạnh bắt đầu từ những hành động có trách nhiệm của mỗi cá nhân hôm nay.