Hành động nhỏ – thay đổi lớn cho một không gian sống trong lành, văn minh hơn.

Nếu như trước đây, hình ảnh người hút thuốc trong quán cà phê, nhà hàng hay khu vui chơi là chuyện quen thuộc, thì vài năm trở lại đây, nhiều cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống, giải trí tại Việt Nam đã bắt đầu thay đổi. Không ít địa điểm treo biển “Không hút thuốc”, bố trí khu vực riêng cho người hút, thậm chí cam kết xây dựng “không gian không khói thuốc” – một tín hiệu tích cực trong cuộc chiến chống lại thói quen gây hại sức khỏe này.

Tại Hà Nội, chuỗi quán cà phê The Coffee House, Highlands Coffee hay một số nhà hàng ở khu vực phố cổ, phố đi bộ đã chủ động treo bảng tuyên truyền phòng chống tác hại thuốc lá, kết hợp tuyên truyền qua hệ thống loa nội bộ và mạng xã hội không chỉ giúp khách hàng có trải nghiệm thoải mái, sạch sẽ hơn, việc này còn thể hiện ý thức trách nhiệm của doanh nghiệp với cộng đồng.

Ông Nguyễn Đức H, quản lý một quán cà phê ở quận Hoàn Kiếm chia sẻ: “Ban đầu cũng lo khách phản ứng, nhưng khi mình nói rõ đây là chính sách bảo vệ sức khỏe chung, hầu hết đều ủng hộ. Nhiều khách thậm chí còn chọn quán vì không có khói thuốc.”

Theo khảo sát của Quỹ Phòng, chống tác hại thuốc lá (VINACOSH – Bộ Y tế), hơn 80% người dân được hỏi ủng hộ quy định cấm hút thuốc tại nơi công cộng, đặc biệt trong không gian kín như nhà hàng, quán cà phê, rạp chiếu phim, khu vui chơi. Các chuyên gia cho rằng, việc tuyên truyền và thực hiện nghiêm môi trường không khói thuốc không chỉ bảo vệ sức khỏe cho khách hàng và nhân viên mà còn nâng cao hình ảnh, uy tín của cơ sở kinh doanh. Một không gian trong lành, sạch sẽ, thân thiện với gia đình và trẻ nhỏ giúp thu hút nhóm khách hàng mới, tăng doanh thu và tạo dựng thương hiệu văn minh, hiện đại.

TS. Trần Thị Dung - Phó Chủ tịch VICOPRO nhấn mạnh: “Doanh nghiệp hưởng lợi kép – vừa góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng, vừa xây dựng hình ảnh tích cực, tạo niềm tin nơi khách hàng. Đây là xu hướng phát triển bền vững mà nhiều quốc gia đã theo đuổi.”

Thay vì chỉ treo biển “Cấm hút thuốc”, nhiều nhà hàng, quán cà phê, rạp chiếu phim đã sáng tạo cách tuyên truyền nhẹ nhàng mà hiệu quả:

• Đặt poster với thông điệp tích cực: “Hãy thưởng thức cà phê, không khói thuốc” hoặc “Không khí sạch - cảm xúc trọn vẹn”.
• Lồng ghép nội dung tuyên truyền trong menu, tờ rơi, thẻ bàn.
• Phát video ngắn về tác hại của khói thuốc trên màn hình trong quán.
• Sử dụng mạng xã hội (Facebook, Instagram, TikTok, Zalo) để truyền đi thông điệp: “Không khói thuốc - quán thêm đẹp, khách thêm vui”.

Ở một số khu vui chơi gia đình như Time City, AEON Mall, Lotte, hệ thống loa thường xuyên phát thông điệp nhắc nhở khách không hút thuốc, kết hợp với lực lượng bảo vệ và nhân viên hướng dẫn, nhờ đó, tình trạng hút thuốc nơi công cộng giảm rõ rệt, tạo nên môi trường vui chơi lành mạnh, an toàn cho trẻ em.

Dù có nhiều chuyển biến tích cực, nhưng việc thực hiện môi trường không khói thuốc tại các cơ sở dịch vụ vẫn chưa đồng đều. Một số quán nhỏ, vỉa hè, quán nhậu vẫn còn tình trạng khách hút thuốc công khai, thậm chí ngay dưới biển “Cấm hút thuốc”.
Nguyên nhân được chỉ ra là thiếu giám sát, xử phạt chưa nghiêm, trong khi ý thức người hút còn hạn chế – coi việc hút thuốc là quyền cá nhân.

Theo WHO, không có ngưỡng an toàn nào cho khói thuốc thụ động, chỉ cần 30 phút tiếp xúc cũng có thể làm tăng nguy cơ bệnh tim và đột quỵ. Vì vậy, những nỗ lực của các cơ sở kinh doanh đi đầu trong tuyên truyền phòng chống tác hại thuốc lá là rất đáng trân trọng và cần được nhân rộng.

Hướng tới “điểm đến không khói thuốc” – trách nhiệm và văn minh: Để phong trào này lan tỏa mạnh mẽ hơn, nhiều chuyên gia đề xuất:

• Cần có chính sách khen thưởng, tôn vinh các cơ sở kinh doanh thực hiện tốt quy định không khói thuốc.
• Tăng cường kiểm tra, xử phạt nghiêm những nơi vi phạm.
• Đưa tiêu chí “không khói thuốc” vào đánh giá văn hóa kinh doanh, du lịch.
• Khuyến khích giới trẻ tham gia các chiến dịch truyền thông sáng tạo, lan tỏa thông điệp “Nói không với thuốc lá”.

Bà Lê Thị Hồng N, cán bộ Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, chia sẻ:
“Khi phụ nữ, trẻ em và cộng đồng lên tiếng, các cơ sở kinh doanh sẽ thấy rõ hơn trách nhiệm xã hội của mình. Xây dựng môi trường không khói thuốc chính là hành động vì tương lai khỏe mạnh cho tất cả.”

Khi cộng đồng cùng thay đổi, khói thuốc sẽ dần biến mất: Những biển “Cấm hút thuốc” nay không còn là khẩu hiệu, mà đang dần trở thành cam kết thực chất trong hoạt động của nhiều quán cà phê, nhà hàng, khu vui chơi trên khắp cả nước. Từng hành động nhỏ – một tấm bảng, một lời nhắc, một không gian sạch khói – đều góp phần vào cuộc chiến lớn vì sức khỏe cộng đồng.

Một xã hội văn minh bắt đầu từ ý thức cá nhân. Khi mỗi người hiểu rằng hít thở bầu không khí trong lành là quyền của tất cả, thì những nơi công cộng không khói thuốc sẽ không còn là mục tiêu xa vời, mà là thực tế đáng tự hào của Việt Nam trong tương lai gần.

Đào Lê Hoàng