Sẽ xử phạt cả người hút thuốc lá điện tử và người chứa chấp không ngăn cản: Động thái mạnh để chặn xu hướng nguy hiểm

Trong bối cảnh thuốc lá điện tử vẫn lén lút tồn tại sau gần một năm bị cấm, cơ quan chức năng đang đề xuất bổ sung quy định xử phạt đối với người sử dụng và người quản lý địa điểm chứa chấp nhưng không ngăn cản. Đây được xem là bước đi quyết liệt nhằm bịt lại khoảng trống pháp lý, đồng thời bảo vệ cộng đồng trước sự gia tăng đáng lo ngại của thuốc lá điện tử trong giới trẻ.

Thuốc lá điện tử bị cấm nhưng vẫn “lọt cửa” pháp lý: Dù đã nằm trong danh mục bị cấm lưu hành, thuốc lá điện tử vẫn xuất hiện dưới nhiều hình thức tinh vi: giao dịch qua hội nhóm kín, sử dụng mật mã như “kẹo”, “bút”, “hàng mlem”, ngụy trang hàng hóa thành “quà tặng”. Các chiến dịch truy quét gần đây của lực lượng quản lý thị trường cho thấy hàng loạt vụ vận chuyển, tàng trữ, buôn bán thiết bị và tinh dầu thuốc lá điện tử vẫn bị phát hiện.

Nguyên nhân được chỉ ra là thiếu chế tài xử phạt người sử dụng. Người bán có thể bị xử lý, nhưng người hút – đối tượng dễ bị tổn thương nhất – lại “đứng ngoài vòng phạt”. Điều này tạo ra tâm lý chủ quan, khiến nhiều thanh thiếu niên tin rằng thuốc lá điện tử “chỉ bị cấm bán, không bị cấm hút”.

Một cán bộ quản lý thị trường tại TP.HCM cho biết: “Chúng tôi kiểm tra và xử phạt người bán nhưng người hút lại không có chế tài. Điều này khiến tình trạng sử dụng dai dẳng dù hàng hóa bị cấm.”

Sẽ xử phạt cả người hút lẫn người chứa chấp không ngăn cản

Trước thực tế này, cơ quan chức năng đang hoàn thiện quy định mới: hành vi hút thuốc lá điện tử – dù tại nơi công cộng hay trong cơ sở kinh doanh – đều bị xử phạt hành chính. Mức phạt dự kiến tương đương hoặc cao hơn quy định hiện hành đối với hút thuốc lá truyền thống tại nơi cấm hút.

Đáng chú ý, quy định mới nêu rõ: Chủ cơ sở hoặc người quản lý nếu để người khác hút thuốc lá điện tử trong không gian thuộc quyền quản lý mà không nhắc nhở, không ngăn cản, cũng sẽ bị xử phạt.

Điều này áp dụng cho: (i) Chủ quán cà phê, quán trà sữa, quán game; (ii) Quản lý chung cư, homestay, nhà nghỉ; (iii) Chủ phương tiện vận tải công cộng; (iv) Trường học, ký túc xá, trung tâm giáo dục; (v) Bất kỳ địa điểm nào thuộc phạm vi quản lý của cá nhân/tổ chức.

Theo đánh giá của VICOPRO, quy định “phạt người chứa chấp” chính là chìa khóa để kiểm soát môi trường không khói thuốc và tránh tình trạng buông lỏng tại các cơ sở kinh doanh – nơi hiện là điểm nóng của thuốc lá điện tử.

Lý do phải hành động mạnh: Rủi ro sức khỏe đang vượt ngưỡng cảnh báo

Nhiều nghiên cứu gần đây cho thấy thuốc lá điện tử chứa hàm lượng nicotine cao, chất tạo khói độc hại, dung môi công nghiệp và thậm chí là chất gây nghiện mạnh. Các ca viêm phổi cấp, rối loạn nhịp tim, suy hô hấp liên quan đến thuốc lá điện tử đã được ghi nhận tại một số bệnh viện lớn.

Đáng lo ngại hơn, nhóm bị ảnh hưởng nặng nề nhất lại là học sinh, sinh viên, phụ nữ trẻ – những đối tượng dễ tiếp cận thông qua quảng cáo “không độc hại”, “không mùi”, “giúp thư giãn”.

Một khảo sát của VICOPRO cho thấy hơn 60% học sinh trả lời rằng có thể mua thuốc lá điện tử trong vòng 15–30 phút, chủ yếu qua nền tảng mạng xã hội.

Kiểm soát mạnh để bảo vệ người tiêu dùng

Các chuyên gia sức khỏe và tổ chức bảo vệ người tiêu dùng đồng ý rằng việc ban hành chế tài song song cho cả người hút và người quản lý là cần thiết, nhưng chỉ hiệu quả khi có sự phối hợp rộng rãi của toàn xã hội:

- Cơ sở kinh doanh phải chủ động treo biển cấm và nhắc nhở khách

- Nhà trường – gia đình cần tăng giám sát và tuyên truyền tác hại

- Cơ quan chức năng phải siết quản lý nền tảng trực tuyến và vận chuyển

- Cộng đồng cần phản ánh vi phạm để hỗ trợ giám sát

Một đại diện VICOPRO nhấn mạnh: “Mục tiêu của chế tài không phải để trừng phạt, mà là để bảo vệ người tiêu dùng – nhất là giới trẻ – khỏi một sản phẩm gây nghiện, độc hại và đang bị ngụy trang tinh vi.”

Thông điệp chung: Không thể để thuốc lá điện tử tiếp tục len lỏi

Trong bối cảnh thuốc lá điện tử ngày càng trở nên phổ biến trong môi trường mạng và đời sống giới trẻ, việc xử phạt đồng bộ cả người hút lẫn người chứa chấp được kỳ vọng sẽ tạo hiệu ứng chặn đứng đà lan rộng. Khi khung pháp lý được hoàn thiện, trách nhiệm thuộc về cả các cơ sở kinh doanh, gia đình, nhà trường và xã hội - để cùng bảo vệ môi trường sống an toàn, lành mạnh.

Hoài An