Trong xã hội hiện đại, nơi con người ngày càng quan tâm đến chất lượng cuộc sống và sức khỏe cộng đồng, việc xây dựng môi trường không khói thuốc không chỉ là một quy định mang tính pháp lý, mà còn là thước đo của văn minh, của trách nhiệm với bản thân và xã hội. Mỗi người, mỗi cơ quan, mỗi tổ chức đều có vai trò quan trọng trong việc tạo dựng không gian sống trong lành – không khói thuốc.

Ở nhiều quốc gia, việc hạn chế hoặc cấm hút thuốc nơi công cộng đã trở thành chuẩn mực văn hóa. Ở Việt Nam, Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá và các nghị định hướng dẫn thi hành đã tạo hành lang pháp lý rõ ràng, quy định nghiêm cấm hút thuốc tại trường học, bệnh viện, cơ quan nhà nước, khu vui chơi, nhà hàng, khách sạn và các phương tiện giao thông công cộng.

Tuy nhiên, hiệu quả của luật pháp chỉ được thể hiện khi người dân tự giác thực hiện và xã hội đồng lòng ủng hộ. Thực tế, vẫn còn không ít hình ảnh phản cảm – người hút thuốc trong quán cà phê, trên vỉa hè, thậm chí trong khuôn viên bệnh viện. Điều đó cho thấy, ý thức cộng đồng về tác hại của khói thuốc tuy đã được nâng lên, nhưng chưa thật sự bền vững.

Do đó, xây dựng môi trường không khói thuốc không chỉ là việc “cấm đoán”, mà là xây dựng văn hóa ứng xử mới – nơi mỗi người hiểu rằng: tôn trọng sức khỏe của người khác cũng chính là tôn trọng chính mình. Một không gian không khói thuốc là biểu hiện của lối sống có trách nhiệm, hiện đại và nhân văn.

Trong công cuộc này, các cơ quan, tổ chức xã hội, doanh nghiệp và trường học đóng vai trò hạt nhân. Hội Bảo vệ Người tiêu dùng Việt Nam (VICOPRO) trong nhiều năm qua đã tích cực phối hợp với Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá – Bộ Y tế, triển khai hàng loạt chương trình tuyên truyền, tập huấn, vận động cộng đồng xây dựng không gian sống không khói thuốc.

Các hoạt động như phát hành tờ rơi, áp phích, bản tin truyền thông, hội thảo nâng cao nhận thức được tổ chức thường xuyên tại các địa phương, hướng tới đối tượng là cán bộ, hội viên, chủ cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống, khu vui chơi giải trí… nhằm lan tỏa thông điệp:

“Không hút thuốc nơi công cộng – Bảo vệ sức khỏe bản thân, gia đình và cộng đồng.”

Đồng thời, nhiều mô hình “Nhà hàng không khói thuốc”, “Quán cà phê xanh – sạch – không thuốc lá”, “Cơ quan văn hóa – không khói thuốc” được hình thành và nhân rộng. Những mô hình này không chỉ giúp giảm tỷ lệ hút thuốc trong cộng đồng, mà còn tạo dựng hình ảnh tích cực, nâng cao uy tín của đơn vị, thu hút khách hàng và người dân tham gia.

Công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá không thể thành công nếu chỉ dựa vào nỗ lực của ngành y tế hay một tổ chức đơn lẻ. Cần có sự phối hợp đồng bộ giữa chính quyền, đoàn thể, cơ quan truyền thông và người dân, trong đó tuyên truyền – giáo dục – nêu gương đóng vai trò then chốt.

Gia đình là nơi hình thành thói quen đầu tiên. Khi cha mẹ không hút thuốc, con cái sẽ ít có xu hướng bắt chước. Trong trường học, việc đưa nội dung giáo dục về tác hại thuốc lá vào chương trình ngoại khóa giúp học sinh hình thành ý thức bảo vệ bản thân từ sớm. Tại nơi làm việc, các quy định “nói không với thuốc lá” cần được gắn với nội quy, tiêu chí thi đua, khen thưởng để duy trì tính ràng buộc.

Mỗi người dân, mỗi tổ chức, mỗi cộng đồng hãy chung tay góp phần tạo nên những không gian trong lành, văn minh – nơi khói thuốc không còn cơ hội len lỏi. Một điếu thuốc tắt đi, hàng triệu hơi thở được bảo vệ. Hãy hành động hôm nay – vì một Việt Nam khỏe mạnh, không khói thuốc.

Quốc Thái