Xây dựng thế hệ trẻ Việt Nam khỏe mạnh, nói không với thuốc lá

Trong bối cảnh hiện nay, thuốc lá không chỉ là mối đe dọa đối với sức khỏe cá nhân mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến cộng đồng xã hội, đặc biệt là thế hệ trẻ - lực lượng kế thừa và phát triển đất nước trong tương lai. Chính vì vậy, việc nâng cao nhận thức và hành động trong phòng, chống tác hại của thuốc lá là một nhiệm vụ cấp thiết, cần sự chung tay của toàn xã hội.

Thuốc lá là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong và bệnh tật trên toàn cầu. Mỗi điếu thuốc lá là một "quả bom" hóa học chứa hàng nghìn chất độc hại, trong đó có nicotine – chất gây nghiện cực mạnh và hơn 70 chất gây ung thư. Khi khói thuốc được hít vào, các chất độc này sẽ đi thẳng vào phổi, gây tổn thương nghiêm trọng các tế bào, làm suy yếu hệ miễn dịch và tăng nguy cơ mắc các bệnh về đường hô hấp như viêm phế quản mãn tính và bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính (COPD). Hút thuốc lâu năm còn là nguyên nhân chính dẫn đến ung thư phổi, một trong những căn bệnh ung thư có tỷ lệ tử vong cao nhất.

Tuy nhiên, tác hại của thuốc lá không chỉ dừng lại ở phổi. Hệ thống tim mạch cũng là nạn nhân trực tiếp của thói quen này. Nicotine và carbon monoxide làm

tăng huyết áp, tăng nhịp tim và làm hẹp các mạch máu, dẫn đến xơ vữa động mạch, nhồi máu cơ tim và đột quỵ. Người hút thuốc lá có nguy cơ mắc bệnh tim mạch cao gấp 2 đến 4 lần so với người không hút. Không chỉ vậy, thuốc lá còn gây ra hơn 25 căn bệnh nguy hiểm, có nguy cơ dẫn đến đột quỵ và các bệnh về hô hấp.

Điều đáng lo ngại hơn là tác hại của thuốc lá không chỉ giới hạn ở người trực tiếp hút. Khói thuốc lá thụ động, hay còn gọi là "hút thuốc lá không chủ ý", cũng vô cùng nguy hiểm. Những người hít phải khói thuốc do người khác nhả ra, đặc biệt là trẻ em và phụ nữ mang thai, có thể mắc các bệnh tương tự như người hút trực tiếp. Trẻ em sống trong môi trường có khói thuốc dễ bị viêm tai giữa, viêm phổi, hen suyễn và thậm chí là hội chứng đột tử ở trẻ sơ sinh. Phụ nữ mang thai hít phải khói thuốc lá có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của thai nhi, gây sinh non hoặc nhẹ cân.

Mỗi năm, hàng chục nghìn người Việt Nam tử vong vì các bệnh liên quan đến thuốc lá, và ngày nay các triệu chứng của các bệnh do thuốc lá gây ra ngày càng được trẻ hóa, mà những người trẻ - thế hệ trẻ của Việt Nam là những người tiêu dùng tương lai, là lực lượng lao động chủ lực trong sự phát triển của đất nước.

Hưởng ứng Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá và định hướng của Hội Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam, phong trào tuyên truyền xây dựng môi trường không khói thuốc tại trường học, cơ quan, tổ chức đang được triển khai mạnh mẽ. Đặc biệt, sinh viên – những người trẻ, năng động, sáng tạo – cần tiên phong trong việc lan tỏa thông điệp “Sống không khói thuốc” đến cộng đồng.

Bỏ thuốc lá chưa bao giờ là quá muộn. Dù đã hút thuốc trong nhiều năm, việc từ bỏ vẫn sẽ mang lại những lợi ích to lớn cho sức khỏe. Chỉ sau vài tuần, chức năng phổi sẽ được cải thiện; sau một năm, nguy cơ mắc bệnh tim mạch sẽ giảm đi đáng kể; và sau nhiều năm, nguy cơ mắc ung thư sẽ tiệm cận với người chưa từng hút thuốc.

Việc loại bỏ khói thuốc không chỉ góp phần bảo vệ sức khỏe bản thân, mà còn thể hiện lối sống văn minh, hiện đại, trách nhiệm với cộng đồng. Mỗi đoàn viên, sinh viên cần ý thức sâu sắc về tác hại của thuốc lá, đồng thời chủ động tuyên truyền, phản ánh và vận động người thân, bạn bè từ bỏ thói quen hút thuốc. Bên cạnh đó, việc giáo dục sinh viên về kỹ năng sống, kiến thức pháp luật như Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, Luật An toàn thực phẩm, Luật Phòng, chống tác hại thuốc lá… cũng là chìa khóa giúp thế hệ trẻ trở thành người tiêu dùng thông thái, chủ động trong việc bảo vệ sức khỏe và quyền lợi của bản thân.

Các phong trào “Thanh niên sống đẹp - Không khói thuốc” cần được nhân rộng, gắn với các hoạt động của Hội Sinh viên, Đoàn Thanh niên, các câu lạc bộ kỹ năg và hoạt động ngoại khóa trong nhà trường. Qua đó, hình thành ý thức tự giác, tinh thần trách nhiệm và xây dựng hình ảnh thế hệ trẻ giàu lòng yêu nước, có đạo đức, sức khỏe, khát vọng cống hiến vì cộng đồng.

Tại trường Đại học Phú Yên đã có buổi lễ phát động “Vì sức khỏe của người tiêu dùng - Hãy nói không với thuốc lá” vào ngày 28/05/2025 với sự góp mặt của Á hậu Trần Di Linh - Hoa hậu Hoàn cầu Việt Nam, Đại sứ chương trình chia sẻ: “Hãy nói không với điếu thuốc đầu tiên. Bạn không chỉ đang cứu chính mình, mà còn là tấm gương cho thế hệ mai sau.”. Tiếp lửa với lời chia sẻ của Á hậu Trần Di Linh, sinh viên trường đã có một cuộc diễu hành với băng rôn, khẩu hiệu đi qua nhiều tuyến phố Tuy Hòa, cùng lời kêu gọi: “ Vì sức khỏe người tiêu dùng hãy nói không với thuốc lá.”

Với vai trò nòng cốt, sinh viên và đoàn viên thanh niên cần phát huy tinh thần xung kích, sáng tạo, trách nhiệm trong công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá. Mỗi bạn trẻ hãy là một tuyên truyền viên tích cực, lan tỏa thông điệp sống khỏe mạnh, văn minh và không khói thuốc đến cộng đồng, trường học, gia đình và xã hội. Việc xây dựng hình ảnh sinh viên năng động, hiểu biết về sức khỏe, am hiểu kiến thức pháp luật như Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng… chính là minh chứng cho một thế hệ trẻ văn minh, hiện đại.

Xuân Ni - Hương Giang