Việc giảm tỷ lệ sử dụng thuốc lá trong cộng đồng chính là chìa khóa quan trọng để giảm thiểu các nguy cơ bệnh tật và tử vong liên quan đến thuốc lá. Đây cũng là cam kết của Việt Nam khi tham gia các điều ước quốc tế về kiểm soát thuốc lá và phát triển bền vững đến năm 2030.

Theo Chiến lược quốc gia về phòng, chống tác hại của thuốc lá, mục tiêu đến năm 2030 là giảm đáng kể tỷ lệ sử dụng thuốc lá trong cộng đồng. Cụ thể, tỷ lệ nam giới hút thuốc từ 15 tuổi trở lên sẽ giảm xuống dưới 36%, nữ giới dưới 1%. Đồng thời, việc giảm tiếp xúc thụ động với khói thuốc cũng được đặt ra với những chỉ tiêu cụ thể tại nơi làm việc, nhà hàng, quán bar, khách sạn và các không gian công cộng khác.

Đối với người tiêu dùng, việc giảm tỷ lệ sử dụng thuốc lá không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe cá nhân mà còn bảo vệ quyền được sống trong môi trường trong lành, không bị xâm hại bởi khói thuốc – một yếu tố gây hại đã được khoa học chứng minh rõ ràng.

Bên cạnh đó, VICOPRO đặc biệt lưu ý đến xu hướng gia tăng của các sản phẩm thuốc lá thế hệ mới như thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng hay shisha. Đây là những sản phẩm đang được quảng bá với nhiều hình thức tinh vi, dễ gây hiểu lầm cho người tiêu dùng, đặc biệt là giới trẻ. Việc kiểm soát chặt chẽ và ngăn ngừa sử dụng các sản phẩm này là nhiệm vụ không thể trì hoãn.

Để đạt được các mục tiêu đề ra, theo quan điểm của VICOPRO, cần triển khai đồng bộ nhiều nhóm giải pháp, trong đó đặt người tiêu dùng làm trung tâm.

Thứ nhất, hoàn thiện hệ thống chính sách và pháp luật: Việc tăng thuế thuốc lá là một trong những công cụ hiệu quả nhất nhằm giảm tiêu dùng. Do đó, cần xây dựng lộ trình tăng thuế phù hợp, tiến tới đạt tỷ lệ thuế theo khuyến nghị quốc tế. Đồng thời, cần quy định giá bán tối thiểu để hạn chế việc tiếp cận dễ dàng với thuốc lá giá rẻ.

Song song với đó, cần mở rộng các khu vực cấm hút thuốc lá, siết chặt quy định xử phạt vi phạm, đặc biệt tại các địa điểm công cộng. Việc cấm quảng cáo, khuyến mại thuốc lá – nhất là trên môi trường số – cũng cần được thực hiện nghiêm túc, nhằm ngăn chặn các chiêu thức tiếp thị nhắm vào người tiêu dùng trẻ.

Thứ hai, tăng cường vai trò lãnh đạo và phối hợp liên ngành: Công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá không thể tách rời sự chỉ đạo thống nhất từ các cấp chính quyền và sự phối hợp của các tổ chức xã hội. VICOPRO nhấn mạnh vai trò của các hội, đoàn thể trong việc giám sát, phản biện chính sách và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trước các sản phẩm có hại.

Thứ ba, đổi mới truyền thông, nâng cao nhận thức Người tiêu dùng chỉ có thể đưa ra lựa chọn đúng đắn khi họ được cung cấp đầy đủ thông tin. Vì vậy, cần đẩy mạnh truyền thông về tác hại của thuốc lá bằng các hình thức hiện đại, dễ tiếp cận, đặc biệt trên nền tảng số. Nội dung truyền thông cần hướng tới từng nhóm đối tượng cụ thể, nhất là thanh thiếu niên – nhóm có nguy cơ cao bị tác động bởi quảng cáo thuốc lá thế hệ mới.

Thứ tư, tăng cường thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm: Việc thực thi pháp luật cần được tiến hành nghiêm minh, đồng bộ giữa các ngành và các địa phương. Các hành vi vi phạm như hút thuốc nơi công cộng, kinh doanh trái phép, quảng cáo sai quy định cần được xử lý kịp thời, tạo tính răn đe và bảo vệ môi trường tiêu dùng lành mạnh.

Thứ năm, đẩy mạnh nghiên cứu và giám sát: Cần tiếp tục đầu tư nghiên cứu về tác hại của thuốc lá, đặc biệt là các sản phẩm mới, cũng như các giải pháp hỗ trợ cai nghiện hiệu quả. Hệ thống giám sát cần được hoàn thiện để cung cấp dữ liệu chính xác, phục vụ việc hoạch định chính sách.

Thứ sáu, kiện toàn mạng lưới phòng, chống tác hại thuốc lá: Việc nâng cao năng lực cho các cơ quan, tổ chức tham gia công tác này là điều kiện quan trọng để đảm bảo hiệu quả triển khai. VICOPRO sẵn sàng đồng hành, phát huy vai trò cầu nối giữa người tiêu dùng và cơ quan quản lý.

Thứ bảy, tăng cường hợp tác quốc tế: Việt Nam cần tiếp tục hợp tác chặt chẽ với các tổ chức quốc tế và các quốc gia trong khu vực nhằm chia sẻ kinh nghiệm, hoàn thiện chính sách và nâng cao hiệu quả thực thi các cam kết quốc tế về kiểm soát thuốc lá.

Từ thực tiễn hoạt động, Hội Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam khẳng định: phòng, chống tác hại của thuốc lá không chỉ là nhiệm vụ của ngành y tế hay cơ quan quản lý, mà là trách nhiệm chung của toàn xã hội. Mỗi người tiêu dùng cần nâng cao nhận thức, chủ động nói không với thuốc lá và bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình trước các sản phẩm gây hại.

Một xã hội không khói thuốc không chỉ là mục tiêu về y tế, mà còn là biểu hiện của một môi trường tiêu dùng văn minh, an toàn và bền vững. VICOPRO cam kết tiếp tục đồng hành cùng các cơ quan chức năng và người tiêu dùng trong hành trình này, góp phần xây dựng một Việt Nam khỏe mạnh hơn cho hôm nay và các thế hệ mai sau.