" Ả o giác" từ đầu lọc: khi thuốc lá điện tử tấn công hệ thần kinh

08/07/2026

Biết độc vẫn thử, biết nguy vẫn dùng – sự chủ quan tai hại đang đẩy không ít người trẻ vào cánh cửa của các khoa tâm thần. Không còn là những lời cảnh báo xa vời về tổn thương phổi, "bản án" mà thuốc lá điện tử (Vape, Pod) đang thực thi lại nằm ngay trong chính não bộ của người sử dụng.

"Cơn say" nửa vời và cái giá đắt: Tại hành lang khoa Sức khỏe tâm thần của một bệnh viện lớn tại Hà Nội, không khó để bắt gặp những gương mặt còn rất trẻ nhưng ánh mắt đờ đẫn, thất thần. Trong số đó có T. (22 tuổi), một sinh viên từng có tương lai rộng mở nhưng giờ đây phải điều trị nội trú vì hội chứng loạn thần cấp.

Người nhà T. chia sẻ, cậu bắt đầu dùng thuốc lá điện tử từ năm thứ hai đại học vì "nghe bạn bè bảo nó thơm, lại ít độc hơn thuốc lá điếu". Thế nhưng, từ chỗ chỉ hút để giải tỏa áp lực thi cử, T. dần rơi vào tình trạng lệ thuộc. Đỉnh điểm là những đêm thức trắng, lẩm bẩm một mình và có những hành vi đập phá vô cớ. Khi nhập viện, nồng độ các chất dẫn xuất nicotine và tạp chất hóa học trong máu T. cao gấp nhiều lần mức cho phép, kèm theo đó là tình trạng suy nhược thần kinh nghiêm trọng.

Ảnh: Sưu tầm

Câu chuyện của T. không phải cá biệt. Thực tế đang tồn tại một nghịch lý đau lòng: Người sử dụng thừa hiểu thuốc lá điện tử có hại, họ đọc được hàng ngàn tin tức về cháy nổ hay hỏng phổi trên mạng xã hội mỗi ngày, nhưng lại tự trấn an mình bằng suy nghĩ: "Chắc nó chừa mình ra" hoặc "Hút tinh dầu xịn thì không sao". Chính tâm lý "đùa với lửa" này đã biến họ thành nạn nhân của những cơn ảo giác.

Khi não bộ bị "đầu độc" bởi hóa chất tinh vi

Khác với thuốc lá truyền thống, thuốc lá điện tử là một "ma trận" của hóa chất. Để tạo ra những làn khói dày, thơm mùi trái cây hay bánh ngọt, nhà sản xuất phải sử dụng hàng tá phụ gia và chất tạo mùi. Khi bị đốt cháy ở nhiệt độ cao, các chất này biến đổi thành những độc tố có khả năng xâm nhập trực tiếp vào hệ thống thần kinh trung ương.

Nicotine nồng độ cao trong các loại Pod hiện nay không chỉ gây nghiện mà còn làm thay đổi cấu trúc não bộ của người trẻ vốn đang trong giai đoạn hoàn thiện. Nó gây ra sự xáo trộn các chất dẫn truyền thần kinh như Dopamine, khiến người dùng rơi vào trạng thái hưng phấn giả tạo. Khi "thuốc" hết, cơ thể sẽ rơi vào trạng thái trống rỗng, lo âu, thậm chí là trầm cảm và kích động mạnh.

Ảnh: sưu tầm

Đáng sợ hơn, để tăng cảm giác "phê", không ít loại tinh dầu trôi nổi trên thị trường hiện nay còn bị pha trộn thêm các loại ma túy mới, ma túy tổng hợp. Đây chính là "nhát dao" chí mạng khiến người dùng rơi vào trạng thái loạn thần, mất kiểm soát hành vi, dẫn đến những hậu quả đau lòng cho bản thân và xã hội mà báo chí đã phản ánh không ít trong thời gian qua.

Đừng để sự sành điệu trở thành bi kịch

Trao đổi về vấn đề này, các bác sĩ đầu ngành về tâm thần học cảnh báo: Những tổn thương tâm thần do thuốc lá điện tử gây ra thường rất khó điều trị và có tỷ lệ tái phát cao. Việc hồi phục không chỉ tính bằng ngày một ngày hai mà là cả một quá trình trị liệu tâm lý và hóa dược kéo dài, để lại những "vết sẹo" tâm hồn mà đôi khi cả đời không xóa sạch được.

Dưới góc độ bảo vệ người tiêu dùng, chúng ta cần nhìn nhận thuốc lá điện tử không chỉ là một sản phẩm độc hại về thể chất mà còn là một nguy cơ đe dọa an ninh sức khỏe tinh thần của cộng đồng. Sự "sành điệu" giả tạo từ việc nhả ra những làn khói thơm phức thực chất chỉ là một chiếc mặt nạ lộng lẫy đắp lên một thể xác đang rệu rã.

Biết mà vẫn làm, đó không phải là bản lĩnh, đó là sự tự sát có lộ trình. Gia đình cần sát sao hơn, nhà trường cần quyết liệt hơn, nhưng quan trọng nhất vẫn là ý thức của mỗi cá nhân. Đừng để bộ não và hệ thần kinh của bạn trở thành "vật thí nghiệm" cho những lọ tinh dầu không rõ nguồn gốc.

Hãy tỉnh dậy trước khi những làn khói ảo ảnh đưa bạn vào một thế giới không có lối thoát. Sức khỏe tâm thần là tài sản quý giá nhất, đừng đổi chác nó lấy một vài giây phút thăng hoa giả tạo.

Đã đến lúc dập tắt thuốc lá điện tử, trước khi nó dập tắt tương lai của chính bạn.


Hoa Cương