Dạo một vòng quanh các quán cà phê vỉa hè tại TP.HCM hay Hà Nội vào giờ sáng, không khó để bắt gặp hình ảnh những làn khói trắng đục vây lấy người già, trẻ nhỏ. Ông Nguyễn Văn Hùng (65 tuổi, ngụ tại phường Bồ Đề, Hà Nội), một người từng hút thuốc hơn 30 năm và vừa trải qua ca phẫu thuật phổi, chua chát nói: "Lúc cầm điếu thuốc trên tay, mình chỉ nghĩ đó là thú vui, là xả stress. Đến khi nằm trên giường bệnh, nhìn tờ hóa đơn viện phí và gương mặt hốc hác của vợ con, mới thấy cái giá của 'thú vui' này nó đắt đến nhường nào."

Câu chuyện của ông Hùng không phải cá biệt. Theo số liệu từ các tổ chức y tế, mỗi năm Việt Nam có khoảng 40.000 người tử vong vì các bệnh liên quan đến thuốc lá. Nhưng hãy nhìn vấn đề ở một góc độ khác: “Người tiêu dùng đang bỏ tiền ra để mua về bệnh tật”.

Hội Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam (VICOPRO) nhận định, quyền được an toàn là quyền cơ bản đầu tiên của người tiêu dùng. Tuy nhiên, thuốc lá lại là sản phẩm hợp pháp duy nhất mà nếu sử dụng đúng theo hướng dẫn của nhà sản xuất, nó sẽ... giết chết người dùng. Đây là một nghịch lý đau đớn mà chúng ta vẫn đang phải đối mặt.

Cuộc chiến này càng trở nên cam go hơn khi "thế hệ mới" của thuốc lá – thuốc lá điện tử (vape) và thuốc lá nung nóng – đổ bộ. Với thiết kế bắt mắt như một chiếc USB hay thỏi son, cùng hàng nghìn mùi hương từ dưa hấu, trà sữa đến bạc hà, chúng đang nhắm thẳng vào giới trẻ.

Đại diện Hội Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam bày tỏ sự lo ngại sâu sắc trước tình trạng các sản phẩm này được quảng cáo là "ít hại hơn" hay "công cụ cai thuốc". Thực tế, đây là những lời quảng cáo lập lờ, thiếu căn cứ khoa học rõ ràng, đánh lừa người tiêu dùng trẻ tuổi.

"Chúng ta đang đứng trước một cái bẫy mới. Nếu thuốc lá điếu truyền thống mất nhiều năm để gây bệnh, thì thuốc lá điện tử với những hóa chất không kiểm soát có thể gây tổn thương phổi cấp tính chỉ trong thời gian ngắn," một chuyên gia thuộc Hội chia sẻ. Việc bảo vệ người tiêu dùng lúc này chính là ngăn chặn sự xâm nhập của những sản phẩm không rõ nguồn gốc, vốn đang tràn lan trên mạng xã hội mà không có bất kỳ rào cản kỹ thuật hay cảnh báo đủ mạnh nào.

Trong những năm qua, Hội Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam đã không ngừng nỗ lực trong công tác tuyên truyền và vận động chính sách. Không chỉ dừng lại ở những buổi hội thảo khô khan, Hội đã xuống tận cơ sở, kết hợp với các hội đoàn địa phương để người dân hiểu rằng: “Từ bỏ thuốc lá chính là cách tiêu dùng thông minh nhất”.

Ảnh minh họa

1. Hội đẩy mạnh yêu cầu các doanh nghiệp phải minh bạch về tác hại, thực hiện nghiêm túc việc in cảnh báo sức khỏe bằng hình ảnh trên bao bì. Người mua có quyền được biết rõ họ đang nạp cái gì vào cơ thể.

2. Phối hợp cùng các cơ quan chức năng để kiểm soát tình trạng buôn lậu thuốc lá và kinh doanh thuốc lá điện tử trái phép. Bảo vệ người tiêu dùng khỏi những mặt hàng trôi nổi, chứa chất cấm.

3. Xây dựng cộng đồng không khói thuốc: Vận động các nhà hàng, khách sạn, điểm kinh doanh – vốn là những nơi phục vụ người tiêu dùng – thực thi nghiêm Luật Phòng chống tác hại của thuốc lá.

"Đừng để tiền mất, tật mang": Nhiều người vẫn lập luận rằng hút thuốc là quyền tự do cá nhân. Nhưng hãy nhớ, quyền tự do của bạn kết thúc ở nơi khói thuốc của bạn chạm vào lá phổi của người khác. Đặc biệt, với những người nghèo, chi phí dành cho thuốc lá đang chiếm một phần không nhỏ trong thu nhập gia đình, đẩy họ lún sâu vào vòng xoáy bệnh tật và nghèo đói.

Hội Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam đưa ra thông điệp đanh thép: “Bảo vệ người tiêu dùng không chỉ là bảo vệ túi tiền trước hàng giả, hàng nhái, mà quan trọng hơn cả là bảo vệ sinh mạng trước những sản phẩm độc hại.”

Mỗi người tiêu dùng hãy tự đặt câu hỏi: Liệu có đáng không khi đổi lấy vài phút "phê" khói thuốc là những năm tháng đau đớn trên giường bệnh và sự kiệt quệ về kinh tế cho cả gia đình?

Cuộc chiến phòng chống tác hại thuốc lá không phải là chuyện một sớm một chiều, và cũng không thể chỉ dựa vào nỗ lực của riêng một tổ chức nào. Nó cần sự thức tỉnh từ chính mỗi cá nhân.

Hãy là một người tiêu dùng thông thái và có trách nhiệm. Từ chối điếu thuốc không chỉ là bảo vệ bản thân, mà còn là bảo vệ quyền được hít thở không khí trong lành của những người xung quanh – một quyền lợi chính đáng mà đôi khi vì sự nể nang hay thói quen, chúng ta đã lãng quên.

Hội Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam cam kết sẽ luôn đồng hành, là điểm tựa để tiếng nói của người tiêu dùng được lắng nghe, vì một Việt Nam khỏe mạnh và không khói thuốc.