Phòng, chống tác hại của thuốc lá – Kinh nghiệm hoạt động của Hội Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng tỉnh Đồng Nai

Trong những năm qua, công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá luôn được Đảng, Nhà nước và toàn xã hội quan tâm, coi đây là một trong những giải pháp quan trọng nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng, nâng cao chất lượng cuộc sống và phát triển bền vững. Tại tỉnh Đồng Nai – một trong những địa phương có tốc độ đô thị hóa và phát triển công nghiệp nhanh – Hội Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng (BVQLNTD) tỉnh đã có nhiều cách làm thiết thực, hiệu quả, góp phần nâng cao nhận thức của người dân, người tiêu dùng và người lao động về tác hại của thuốc lá cũng như quyền được sống trong môi trường không khói thuốc.

Theo các tổ chức y tế, thuốc lá là nguyên nhân hàng đầu gây ra nhiều bệnh nguy hiểm như ung thư phổi, bệnh tim mạch, đột quỵ và các bệnh hô hấp mạn tính. Không chỉ người trực tiếp hút thuốc, những người hít phải khói thuốc thụ động cũng phải gánh chịu nhiều nguy cơ về sức khỏe, đặc biệt là phụ nữ mang thai, trẻ em và người cao tuổi.

Dưới góc độ bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, việc tiếp xúc với khói thuốc tại nơi làm việc, nơi công cộng hay trong các cơ sở dịch vụ ăn uống là hành vi xâm phạm quyền được bảo đảm an toàn về sức khỏe, tính mạng của người dân. Chính vì vậy, phòng, chống tác hại của thuốc lá không chỉ là nhiệm vụ của ngành y tế mà còn là trách nhiệm chung của các tổ chức xã hội, trong đó có Hội BVQLNTD.

Nhận thức rõ vai trò của mình, Hội BVQLNTD tỉnh Đồng Nai đã sớm đưa nội dung phòng, chống tác hại của thuốc lá vào chương trình công tác hằng năm. Hội xác định, muốn đạt hiệu quả bền vững thì trước hết phải nâng cao nhận thức của người tiêu dùng, giúp họ hiểu rõ quyền và nghĩa vụ của mình trong việc xây dựng môi trường sống không khói thuốc.

Một trong những kinh nghiệm nổi bật của Hội là lồng ghép tuyên truyền phòng, chống tác hại thuốc lá với các hoạt động phổ biến pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Thông qua các buổi sinh hoạt chuyên đề, hội nghị tập huấn, tọa đàm tại cơ sở, Hội đã giới thiệu các quy định của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, đồng thời phân tích mối liên hệ chặt chẽ giữa hai lĩnh vực này. Cách làm này giúp người dân dễ tiếp cận, dễ hiểu và thấy rõ lợi ích thiết thực đối với chính bản thân và gia đình.

Thực tiễn cho thấy, việc tuyên truyền nếu chỉ dừng lại ở hình thức hội nghị sẽ khó lan tỏa sâu rộng. Do đó, Hội BVQLNTD tỉnh Đồng Nai đã chủ động đổi mới phương thức truyền thông, hướng mạnh về cơ sở, khu dân cư, khu công nghiệp và trường học.

Hội phối hợp với các cơ quan chức năng, đoàn thể địa phương tổ chức phát tờ rơi, treo pano, áp phích tại những nơi đông người qua lại như chợ, trung tâm thương mại, bệnh viện, bến xe. Nội dung tuyên truyền được biên soạn ngắn gọn, dễ hiểu, tập trung vào tác hại của thuốc lá, quyền được sống trong môi trường không khói thuốc và các địa điểm cấm hút thuốc theo quy định của pháp luật.

Đối với các khu công nghiệp – nơi tập trung đông công nhân lao động – Hội đặc biệt chú trọng công tác truyền thông trực tiếp. Thông qua các buổi nói chuyện chuyên đề, Hội đã giúp người lao động nhận thức rõ tác hại của thuốc lá không chỉ đối với sức khỏe cá nhân mà còn ảnh hưởng đến năng suất lao động, chi phí y tế và hạnh phúc gia đình.

Một kinh nghiệm quan trọng khác của Hội BVQLNTD tỉnh Đồng Nai là tăng cường phối hợp liên ngành. Hội đã chủ động ký kết và triển khai các chương trình phối hợp với ngành y tế, giáo dục, lao động – thương binh và xã hội, các tổ chức đoàn thể như Hội Phụ nữ, Đoàn Thanh niên, Công đoàn.

Thông qua sự phối hợp này, nội dung phòng, chống tác hại của thuốc lá được lồng ghép vào các phong trào thi đua, cuộc vận động như “Xây dựng cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp không khói thuốc”, “Gia đình văn hóa”, “Khu dân cư an toàn, văn minh”. Việc gắn trách nhiệm phòng, chống tác hại thuốc lá với danh hiệu thi đua đã tạo động lực để các cơ quan, đơn vị và người dân tự giác thực hiện.

Không chỉ dừng lại ở tuyên truyền, Hội BVQLNTD tỉnh Đồng Nai còn chú trọng phát huy vai trò giám sát của người tiêu dùng đối với việc thực thi các quy định về phòng, chống tác hại thuốc lá. Hội khuyến khích người dân phản ánh các hành vi vi phạm như hút thuốc tại nơi cấm, quảng cáo, tiếp thị thuốc lá trái quy định.

Thông qua đường dây nóng và các kênh tiếp nhận thông tin, Hội đã kịp thời tổng hợp ý kiến, kiến nghị gửi đến cơ quan chức năng để xem xét, xử lý. Cách làm này vừa góp phần nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, vừa giúp người tiêu dùng nhận thức rõ hơn vai trò chủ thể của mình trong việc bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Từ những cách làm trên, nhận thức của người dân tỉnh Đồng Nai về tác hại của thuốc lá và quyền được bảo vệ sức khỏe đã có nhiều chuyển biến tích cực. Nhiều cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp đã xây dựng và duy trì môi trường làm việc không khói thuốc; tình trạng hút thuốc tại nơi công cộng từng bước được hạn chế.

Thực tiễn hoạt động của Hội BVQLNTD tỉnh Đồng Nai cho thấy, để công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá đạt hiệu quả, cần có sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, trong đó các tổ chức xã hội đóng vai trò cầu nối quan trọng giữa chính sách và người dân. Việc gắn phòng, chống tác hại thuốc lá với bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng là hướng đi phù hợp, góp phần bảo đảm quyền được sống khỏe mạnh, an toàn của mỗi người dân.

Trong thời gian tới, Hội BVQLNTD tỉnh Đồng Nai xác định sẽ tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức hoạt động, mở rộng phạm vi tuyên truyền, đồng thời tăng cường giám sát, phản biện xã hội, góp phần xây dựng môi trường sống không khói thuốc, vì sức khỏe cộng đồng và sự phát triển bền vững của địa phương.

Gia Hân