Chuyển từ xử lý hậu quả sang phòng ngừa rủi ro

Sự phát triển mạnh mẽ của thương mại điện tử, nền tảng số và thanh toán không dùng tiền mặt giúp người tiêu dùng tiếp cận hàng hóa, dịch vụ thuận tiện hơn, nhưng cũng kéo theo nhiều rủi ro như lừa đảo trực tuyến, quảng cáo sai sự thật, xâm phạm dữ liệu cá nhân, hợp đồng điện tử thiếu minh bạch và các giao dịch xuyên biên giới.

Phát biểu tại Hội thảo tuyên truyền, phổ biến một số quy định của Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng khu vực miền Bắc do Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia (Bộ Công Thương) tổ chức ngày 5/8, bà Vũ Thị Hoài An, Phó Chánh Văn phòng Trung ương Hội Bảo vệ Người tiêu dùng Việt Nam cho biết, xu hướng bảo vệ người tiêu dùng trên thế giới đang chuyển từ giải quyết tranh chấp sau khi xảy ra vi phạm sang chủ động phòng ngừa rủi ro, bảo vệ dữ liệu cá nhân và nâng cao trách nhiệm của doanh nghiệp.

Theo bà, đây cũng là định hướng Hội Bảo vệ Người tiêu dùng Việt Nam đang triển khai thông qua tuyên truyền pháp luật, tư vấn, hỗ trợ người tiêu dùng nhận diện rủi ro và phối hợp với cơ quan quản lý trong công tác cảnh báo sớm.

Luật năm 2023 tạo bước chuyển trong tư duy bảo vệ người tiêu dùng

Theo bà Vũ Thị Hoài An, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2023 đánh dấu bước chuyển từ tư duy "xử lý hậu quả" sang "phòng ngừa rủi ro", yêu cầu doanh nghiệp chủ động minh bạch thông tin, kiểm soát chất lượng, cảnh báo nguy cơ, thu hồi sản phẩm có khuyết tật và xây dựng cơ chế tiếp nhận, giải quyết khiếu nại.

Luật cũng lần đầu quy định rõ trách nhiệm của các nền tảng số trung gian trong việc phối hợp xử lý phản ánh của người tiêu dùng; đồng thời bổ sung cơ chế bảo vệ nhóm người tiêu dùng dễ bị tổn thương như trẻ em, người cao tuổi và người khuyết tật.

Đáng chú ý, Luật mở rộng vai trò của các tổ chức xã hội, trong đó có Hội Bảo vệ Người tiêu dùng Việt Nam, không chỉ tham gia giải quyết khiếu nại mà còn tuyên truyền, tư vấn pháp luật, hòa giải tranh chấp, giám sát xã hội và phản biện chính sách.

Nhấn mạnh ý nghĩa của những đổi mới này, bà Vũ Thị Hoài An khẳng định: "Một quốc gia chỉ có thể xây dựng được thị trường hiện đại khi quyền của người tiêu dùng được tôn trọng."

Chung tay đưa Luật vào cuộc sống

Theo bà Vũ Thị Hoài An, việc triển khai Luật vẫn còn nhiều khó khăn do nhận thức pháp luật của một bộ phận doanh nghiệp và người tiêu dùng còn hạn chế; trong khi việc xử lý các vi phạm trên môi trường số, đặc biệt với giao dịch xuyên biên giới và bán hàng qua livestream, vẫn đặt ra nhiều thách thức.

Để Luật phát huy hiệu quả, bà đề xuất tiếp tục hoàn thiện các văn bản hướng dẫn thi hành; xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về cảnh báo, thu hồi sản phẩm và khiếu nại của người tiêu dùng; đồng thời tăng cường thanh tra, kiểm tra và tuyên truyền pháp luật.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp cần chuyển từ tư duy "tuân thủ để tránh bị xử phạt" sang "tuân thủ để phát triển bền vững", coi bảo vệ người tiêu dùng là một phần trong chiến lược phát triển và xây dựng thương hiệu.

Đối với Hội Bảo vệ Người tiêu dùng Việt Nam, thời gian tới sẽ tiếp tục đổi mới phương thức hoạt động, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong tiếp nhận phản ánh, nâng cao chất lượng tư vấn, hỗ trợ pháp lý và phối hợp với các cơ quan, doanh nghiệp nhằm đưa Luật đi vào cuộc sống.

Bà Vũ Thị Hoài An nhấn mạnh: "Bảo vệ người tiêu dùng không phải là làm gia tăng gánh nặng cho doanh nghiệp mà là động lực để nâng cao chất lượng, xây dựng uy tín và phát triển bền vững. Đầu tư cho bảo vệ người tiêu dùng chính là đầu tư cho niềm tin của thị trường."