Thuốc lá “sắp bị cấm sạch”? Đề xuất mới của Bộ Y tế: không còn “vùng an toàn” trong nhà
Thuốc lá “sắp bị cấm sạch”? Đề xuất mới của Bộ Y tế: không còn “vùng an toàn” trong nhà
Có lẽ nhiều người sẽ giật mình khi nghe cụm từ “cấm sạch thuốc lá trong nhà”. Nghe qua, tưởng là chuyện đâu đó xa xôi. Nhưng không, đề xuất này đang được bàn thảo rất thật, rất gần. Và nếu đi tới cùng, thói quen “rít một điếu trong góc kín” có thể sẽ không còn chỗ đứng.
Theo đề xuất mới, phạm vi cấm hút thuốc sẽ được mở rộng mạnh không chỉ ở bệnh viện, trường học hay cơ quan hành chính như trước. Lần này, gần như mọi không gian kín đều được nhắc tới: Trung tâm thương mại, siêu thị, chợ, nhà ga, bến xe, thậm chí cả cơ sở tôn giáo. Nói cách khác, cứ là trong nhà – nơi có mái che, có tường bao – thì thuốc lá sẽ không còn “đất sống”.
Nghe có vẻ gắt, nhưng nhìn kỹ câu chuyện không chỉ là cấm hay không cấm. Nó là câu chuyện về thói quen, về quyền của người không hút thuốc và về cái giá mà xã hội đang phải trả mỗi ngày.
Ảnh sưu tầm
Bạn có thể mở cửa sổ, bật quạt, thậm chí đứng xa một chút. Nhưng khói thuốc trong không gian kín không dễ biến mất như vậy. Những hạt khói li ti vẫn lơ lửng trong không khí, chúng bám vào quần áo, tóc, tường, đồ nội thất. Người không hút thuốc vẫn hít phải, dù không hề muốn. Trẻ em, người già, phụ nữ mang thai – những nhóm dễ bị tổn thương nhất – lại chính là những người chịu ảnh hưởng nhiều nhất.
Một điếu thuốc, vài phút nhưng hệ quả thì kéo dài hơn nhiều.
Có người từng nói: “Tôi hút, tôi chịu”. Nghe có vẻ hợp lý. Nhưng trong không gian kín, khói thuốc không chỉ thuộc về người hút, nó lan ra chia đều cho tất cả những người xung quanh, dù họ không đăng ký “tham gia”.
Thực tế, không ít người hút thuốc cũng… ngại. Ngại làm phiền người khác; ngại ánh nhìn khó chịu… Nhưng rồi, thói quen vẫn thắng. “Chỉ một điếu thôi mà.”; “Ra góc này hút, chắc không sao.”; “Ở trong nhà mà, có ai cấm đâu.” Những câu nói quen thuộc rất đời thường và cũng rất thật. Chính vì thế, khi đề xuất “cấm toàn bộ trong nhà” được đưa ra, phản ứng ban đầu có thể là phản đối. Thậm chí là khó chịu. Bởi nó chạm vào một thói quen lâu năm, gần như vô thức.
Nhưng nếu nhìn từ góc khác, đây cũng là cách để “giải thoát” chính người hút khỏi những tình huống khó xử. Không còn phải tự hỏi “hút ở đây có được không?” Không còn phải đoán ánh mắt người xung quanh. Luật rõ ràng, ai cũng biết, ai cũng theo.
Thuốc lá lâu nay vẫn được xem là lựa chọn cá nhân, thích thì hút, không thích thì thôi. Nhưng câu chuyện không dừng ở đó. Chi phí y tế cho các bệnh liên quan đến thuốc lá là con số không nhỏ, gánh nặng không chỉ đè lên người hút mà còn lên gia đình và cả hệ thống y tế. Những căn bệnh mạn tính, điều trị dài ngày, tốn kém – ai cũng hiểu.
Rồi còn năng suất lao động, sức khỏe giảm sút; thời gian nghỉ bệnh nhiều hơn. Những thứ này không dễ nhìn thấy ngay, nhưng tích lại thành con số lớn. Vì thế, việc siết chặt quy định không chỉ nhằm “cấm cho có”. Nó là cách để giảm thiểu rủi ro lâu dài, một bước đi mang tính phòng ngừa, hơn là xử lý hậu quả.
Thực ra, câu chuyện kiểm soát thuốc lá không mới, Việt Nam đã có luật, có quy định, có biển cấm ở nhiều nơi. Nhưng thực tế thực hiện vẫn còn “mềm”, nhiều nơi có biển nhưng vẫn có người hút. Có quy định nhưng thiếu giám sát và đôi khi, chính sự “nể nang” khiến mọi thứ trôi qua.
Đề xuất lần này, nếu được thông qua, sẽ tạo ra một bước chuyển rõ rệt. Không còn vùng xám; không còn “chỗ này chắc được”. Mọi thứ được định nghĩa rõ: trong nhà là không hút. Đơn giản, dễ hiểu nhưng không dễ thay đổi trong ngày một ngày hai.
Không ai bỏ thuốc chỉ vì một quy định, điều đó là thực tế nhưng quy định có thể tạo ra áp lực đủ lớn để thay đổi hành vi. Ban đầu là miễn cưỡng, sau đó là thích nghi và lâu dần, trở thành bình thường. Nhiều quốc gia đã đi qua con đường này, từ phản đối, tranh cãi, đến chấp nhận và rồi người ta nhận ra: Không hút trong nhà hóa ra lại dễ chịu hơn; Không khí sạch hơn; Không còn mùi ám; Không còn những cái nhăn mặt khó nói thành lời.
Ảnh sưu tầm
Đôi khi, nhóm đông nhất lại là nhóm ít lên tiếng nhất, người không hút thuốc họ không phản đối gay gắt nhưng họ chịu đựng. Trong quán ăn, trong thang máy, trong hành lang, trong những không gian kín mà họ không có quyền lựa chọn. Một đề xuất như thế này với họ đơn giản là một sự bảo vệ, không phải đặc quyền, chỉ là quyền được hít thở không khí sạch.
Nếu chỉ dừng ở việc cấm, mọi thứ sẽ khó bền. Điều cần thiết là đi kèm các giải pháp hỗ trợ: tư vấn cai thuốc, truyền thông, tạo không gian hút thuốc riêng ngoài trời, và quan trọng nhất là thay đổi nhận thức. Không ai muốn bị áp đặt nhưng ai cũng có thể hiểu nếu lý do đủ rõ ràng.
Hãy thử tưởng tượng một ngày bạn bước vào siêu thị, nhà ga hay một ngôi chùa – và không còn mùi khói thuốc. Không cần né tránh; Không cần chịu đựng; Không khí trong lành trở thành điều hiển nhiên.
Nghe có vẻ đơn giản. Nhưng để đạt được, cần rất nhiều thay đổi phía sau.
Đề xuất này, nếu thành hiện thực, sẽ không chỉ là một quy định mới, nó là dấu hiệu cho thấy cách xã hội nhìn về thuốc lá đang thay đổi từ chấp nhận, sang kiểm soát; Từ cá nhân, sang cộng đồng và biết đâu, với một số người, đó cũng là cú hích để bắt đầu một hành trình khác – hành trình bỏ thuốc không dễ nhưng không phải không thể.
Cuối cùng, câu hỏi không còn là “có cấm hay không” mà là: chúng ta sẵn sàng thay đổi đến đâu, để sống trong một không gian sạch hơn, dễ thở hơn - cho tất cả mọi người.
Hoa Cương
Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. các trường bắt buộc được đánh dấu (*)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
Danh sách bình luận